صادرات گاز طبیعی مایع خلیج فارس بیشتر شده
کشتی‌های خاموش هرمز
میز نفت - عبور محموله‌های گاز طبیعی مایع از تنگه هرمز در سپتامبر به بالاترین سطح از آغاز درگیری‌ها رسید؛ برخی کشتی‌های قطری هنگام عبور سامانه شناسایی خودکار خود را خاموش کردند و چند روز بعد در مسیر هند دوباره دیده شدند.
به گزارش میزنفت؛ یک کشتی غول‌پیکر حامل گاز طبیعی مایع از پایانه رأس‌لفان قطر حرکت می‌کند. مقصدش هزاران کیلومتر دورتر است، اما حساس‌ترین بخش سفر فقط چند ده کیلومتر طول دارد: تنگه هرمز.
کشتی وارد محدوده تنگه می‌شود. روی سامانه‌های عمومی ردیابی دیده می‌شود و بعد، ناگهان نقطه آن از نقشه محو می‌شود. چند روز بعد همان کشتی دوباره ظاهر می‌شود؛ این بار بسیار دورتر، در دریای عمان یا حتی نزدیکی سواحل هند.
کشتی ناپدید نشده است. فرستنده موقعیت خود را برای مدتی خاموش کرده و مسیر را بدون انتشار عمومی موقعیت طی کرده است.این اتفاق در ماه‌های اخیر به یکی از نشانه‌های تازه تجارت انرژی در خلیج فارس تبدیل شده؛ تجارتی که دوباره در حال جان‌گرفتن است، اما هنوز مانند قبل از جنگ عادی نیست.
تازه‌ترین داده‌ها نشان می‌دهد در ماه سپتامبر عبور محموله‌های گاز طبیعی مایع از هرمز به بالاترین سطح از آغاز درگیری‌های امسال رسیده است.
طبق داده‌های اس‌اندپی گلوبال انرژی که رویترز دوم اکتبر منتشر کرد، در سپتامبر ۱۹ محموله گاز طبیعی مایع از تنگه خارج شدند؛ ۱۳ محموله از قطر و شش محموله از امارات متحده عربی.
شرکت کپلر با روش ردیابی متفاوت، تعداد عبورها را ۲۱ محموله برآورد کرده است. اختلاف دو رقم به تفاوت در شیوه شناسایی و ثبت کشتی‌هایی برمی‌گردد که بخشی از مسیر خود را بدون انتشار عمومی موقعیت طی می‌کنند.
در هر دو برآورد، نتیجه یکی است: سپتامبر پررفت‌وآمدترین ماه برای صادرات گاز طبیعی مایع از هرمز از آغاز بحران بوده است.
برای فهم اهمیت این بازگشت باید چند ماه به عقب برگشت. اداره اطلاعات انرژی آمریکا می‌گوید از اول مارس تا ۲۴ آوریل هیچ کشتی بارگیری‌شده شناخته‌شده‌ای حامل گاز طبیعی مایع از هرمز عبور نکرده بود.
اختلال هرمز در آن مقطع نزدیک به ۲۰ درصد عرضه جهانی گاز طبیعی مایع را تحت تأثیر قرار داد؛ بخش عمده آن مربوط به صادرات قطر بود. در ماه ژوئن کپلر حدود ۱۵ محموله عبوری را ثبت کرد و در سپتامبر این رقم به ۲۱ رسید. بنابراین روند کلی روشن است: تجارت گاز خلیج فارس در حال برگشت است.
اما یک تفاوت مهم وجود دارد. بخشی از این بازگشت به‌جای آنکه مانند گذشته کاملاً قابل مشاهده باشد، در سکوت اطلاعاتی انجام می‌شود.
کشتی‌های بزرگ تجاری به سامانه‌ای مجهزند که به‌صورت خودکار اطلاعاتی مانند موقعیت، سرعت، جهت حرکت و هویت شناور را برای کشتی‌های اطراف و ایستگاه‌های ساحلی مخابره می‌کند. هدف اصلی این سامانه افزایش ایمنی دریانوردی و کاهش خطر برخورد کشتی‌هاست. در شرایط عادی، این سامانه باید هنگام حرکت یا توقف کشتی روشن بماند.
اما سازمان بین‌المللی دریانوردی یک استثنا را به رسمیت شناخته است: اگر ناخدا تشخیص دهد ادامه انتشار موقعیت می‌تواند امنیت یا ایمنی کشتی را به خطر بیندازد، می‌تواند سامانه را موقتاً خاموش کند. دلیل این تصمیم باید در دفتر ثبت کشتی نوشته شود و پس از رفع خطر، سامانه دوباره فعال شود.
بنابراین خاموش‌کردن سامانه موقعیت‌یابی لزوماً به معنای تخلف نیست. اما وقتی این رفتار در یکی از حساس‌ترین مسیرهای انرژی جهان تکرار می‌شود، یک پیام روشن دارد: خطر هنوز از محاسبات کشتیرانی حذف نشده است.
رویترز گزارش داده چند کشتی مرتبط با قطرانرژی هنگام عبور از هرمز موقعیت عمومی خود را قطع کرده‌اند. از جمله کشتی‌های «الخریطیات»، «الغرافه» و «ملاحة قطر» برای مدتی از سامانه‌های عمومی ردیابی ناپدید شدند و بعد خارج از محدوده هرمز دوباره شناسایی شدند.
بعضی از این کشتی‌ها چند روز بعد نزدیک هند دیده شدند و دست‌کم یک محموله در پایانه هزیرا تخلیه شد. در نتیجه اصطلاح «کشتی خاموش» به این معنا نیست که کشتی بی‌حرکت شده یا ارتباط همه سامانه‌های آن قطع شده است.
آنچه خاموش شده، انتشار عمومی اطلاعات موقعیت کشتی است. کشتی به حرکت ادامه می‌دهد؛ اما بازار، رسانه‌ها و سامانه‌های تجاری ردیابی برای مدتی نمی‌توانند مسیر آن را به شکل معمول دنبال کنند.
عربستان و امارات برای بخشی از صادرات نفت خود مسیرهایی دارند که می‌توانند هرمز را دور بزنند. برای گاز طبیعی مایع قطر داستان متفاوت است. آژانس بین‌المللی انرژی می‌گوید در سال ۲۰۲۵ بیش از ۱۱۲ میلیارد مترمکعب گاز طبیعی مایع از هرمز عبور کرده؛ حجمی معادل نزدیک به ۲۰ درصد تجارت جهانی این سوخت.
حدود ۹۳ درصد صادرات گاز طبیعی مایع قطر و ۹۶ درصد صادرات امارات از همین مسیر عبور کرده است. برای انتقال چنین حجمی، مسیر عملیاتی جایگزینی وجود ندارد. قطر می‌تواند بخشی از گاز خود را از طریق خط لوله به امارات و عمان بفرستد، اما ظرفیت خالی این مسیر محدود است و پایانه‌های صادراتی عمان نیز تقریباً با ظرفیت کامل فعالیت می‌کنند.
یعنی قطر می‌تواند گاز تولید کند، آن را مایع کند و خریدار هم داشته باشد؛ اما برای رساندن بخش اعظم آن به بازار جهانی همچنان باید از هرمز عبور کند. این وابستگی جغرافیایی، ارزش هر کشتی عبوری را بالا می‌برد.
بخش عمده گاز قطر به سمت شرق می‌رود. آژانس بین‌المللی انرژی می‌گوید در سال ۲۰۲۵ نزدیک به ۹۰ درصد گاز طبیعی مایع عبوری از هرمز راهی بازارهای آسیایی شد. این محموله‌ها حدود ۲۷ درصد کل واردات گاز طبیعی مایع آسیا را تشکیل می‌دادند.
هند، پاکستان، بنگلادش، چین، ژاپن و کره جنوبی در درجات مختلف به محموله‌های خلیج فارس وابسته‌اند. به‌ویژه هند، پاکستان و بنگلادش در برابر اختلال هرمز آسیب‌پذیری بیشتری دارند. آژانس بین‌المللی انرژی برآورد کرده این سه کشور در سال ۲۰۲۵ نزدیک به دو سوم گاز طبیعی مایع مورد نیاز خود را از مسیر هرمز دریافت کرده‌اند.
بنابراین وقتی یک کشتی قطری پس از چند روز خاموشی اطلاعاتی نزدیک هند دوباره ظاهر می‌شود، ماجرا فقط درباره یک شناور نیست. آن کشتی بخشی از زنجیره تأمین برق، صنعت و گاز شهری یک اقتصاد بزرگ آسیایی را حمل می‌کند.
پاسخ رسمی ساده‌ای برای همه کشتی‌ها وجود ندارد؛ تصمیم درباره خاموش‌کردن موقعیت در نهایت در اختیار ناخدا و شرکت کشتیرانی است و به ارزیابی خطر بستگی دارد. اما منطق عملی روشن است.
سامانه شناسایی خودکار اطلاعات دقیق موقعیت، سرعت و جهت حرکت کشتی را منتشر می‌کند. همین اطلاعاتی که برای ایمنی دریانوردی مفید است، در شرایط پرخطر می‌تواند موقعیت شناور را برای بازیگران دیگر نیز آشکار کند.
سازمان بین‌المللی دریانوردی خود هشدار داده است که انتشار آزاد اطلاعات موقعیت کشتی‌ها در برخی مناطق می‌تواند نگرانی امنیتی ایجاد کند. در هرمز، همین مسئله به یک دوگانه تبدیل شده است: روشن‌بودن سامانه به ایمنی ناوبری کمک می‌کند؛ خاموش‌کردن آن می‌تواند آشکارشدن موقعیت کشتی را کاهش دهد. تصمیمی که در شرایط معمول استثنا محسوب می‌شود، در فضای پرریسک فعلی اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
خاموش‌شدن سامانه شناسایی به معنای نامرئی‌شدن کامل کشتی نیست. شرکت‌های تخصصی برای دنبال‌کردن این شناورها از مجموعه‌ای از اطلاعات دیگر استفاده می‌کنند: تصاویر ماهواره‌ای، گزارش بنادر، زمان بارگیری، مقصد اعلام‌شده، تغییر میزان فرورفتگی بدنه کشتی در آب و زمان دوباره ظاهرشدن آن.
به همین دلیل است که یک مؤسسه ممکن است ۱۹ محموله و مؤسسه دیگری ۲۱ محموله ثبت کند. هرچه تعداد کشتی‌هایی که بدون انتشار عمومی موقعیت حرکت می‌کنند بیشتر شود، اندازه‌گیری لحظه‌ای تجارت انرژی هم دشوارتر می‌شود. در چنین شرایطی، آمار صادرات دیگر فقط حاصل جمع نقاطی نیست که روی نقشه دیده می‌شوند.
رشد سپتامبر نباید با بازگشت کامل تجارت اشتباه گرفته شود. پیش از بحران، حجم بسیار بیشتری از گاز قطر به‌طور منظم از هرمز عبور می‌کرد. رویترز گزارش داده صادرات قطر از زمان آغاز اختلال‌ها به‌شدت کاهش یافته و حتی برخی قراردادهای تحویل همچنان تحت تأثیر قرار دارند.
آژانس بین‌المللی انرژی نیز می‌گوید اختلال هرمز یکی از بزرگ‌ترین شوک‌های سال ۲۰۲۶ برای بازار جهانی گاز بوده است؛ شوکی که عرضه جهانی را کاهش داد و قیمت گاز در آسیا و اروپا را به‌شدت بالا برد. پس افزایش تعداد کشتی‌ها در سپتامبر خبر مثبتی برای بازار است، اما معنایش پایان بحران نیست.
اهمیت ماجرا با نزدیک‌شدن به زمستان بیشتر می‌شود. در فصل سرد، اروپا و آسیا هر دو به محموله‌های بیشتری نیاز دارند. اگر صادرات قطر محدود بماند، خریداران برای محموله‌های تولیدکنندگان دیگر رقابت خواهند کرد.
در ماه‌های نخست اختلال هرمز نیز همین اتفاق افتاد؛ کاهش عرضه خلیج فارس باعث شد خریداران آسیایی برای محموله‌های موجود در بازار جهانی رقابت بیشتری داشته باشند و قیمت‌ها بالا برود. بنابراین بازار فقط تعداد کشتی‌های سپتامبر را نگاه نمی‌کند. سؤال اصلی این است که آیا ۱۹ تا ۲۱ محموله در ماه می‌تواند در ماه‌های سرد ادامه پیدا کند یا دوباره محدودیت‌های امنیتی جریان صادرات را کاهش خواهد داد.
هرمز امروز با ماه‌های ابتدایی بحران تفاوت دارد. کشتی‌های گاز دوباره بیشتر شده‌اند. قطر و امارات محموله‌های بیشتری به بازار می‌فرستند و گاز دوباره راهی هند، پاکستان و چین می‌شود.
اما شکل بازگشت، همه‌چیز را درباره وضعیت تنگه می‌گوید. در شرایط عادی، خروج یک کشتی حامل گاز از رأس‌لفان و عبور آن از هرمز یک عملیات معمول تجاری بود. حالا همان کشتی ممکن است پیش از ورود به تنگه دیده شود، برای چند روز از صفحه عمومی ردیابی خارج شود و صدها کیلومتر آن‌طرف‌تر دوباره ظاهر شود.
این یعنی تجارت در حال برگشت است، اما اعتماد هنوز برنگشته است و شاید وضعیت امروز هرمز را بهتر از هر عدد دیگری بتوان با همین کشتی‌ها توضیح داد: کشتی‌هایی که برای رساندن گاز به بازار جهان دوباره حرکت کرده‌اند؛ اما برای عبور از چند ده کیلومتر حساس، ترجیح می‌دهند برای مدتی دیده نشوند.
منابع:
رویترز، آژانس بین‌المللی انرژی،
اداره اطلاعات انرژی آمریکا،
سازمان بین‌المللی دریانوردی،
کپلر و اس‌اندپی گلوبال انرژی؛ داده‌ها تا ۱۱ مهر ۱۴۰۵.
کشتی وارد محدوده تنگه می‌شود. روی سامانه‌های عمومی ردیابی دیده می‌شود و بعد، ناگهان نقطه آن از نقشه محو می‌شود. چند روز بعد همان کشتی دوباره ظاهر می‌شود؛ این بار بسیار دورتر، در دریای عمان یا حتی نزدیکی سواحل هند.
کشتی ناپدید نشده است. فرستنده موقعیت خود را برای مدتی خاموش کرده و مسیر را بدون انتشار عمومی موقعیت طی کرده است.این اتفاق در ماه‌های اخیر به یکی از نشانه‌های تازه تجارت انرژی در خلیج فارس تبدیل شده؛ تجارتی که دوباره در حال جان‌گرفتن است، اما هنوز مانند قبل از جنگ عادی نیست.
تازه‌ترین داده‌ها نشان می‌دهد در ماه سپتامبر عبور محموله‌های گاز طبیعی مایع از هرمز به بالاترین سطح از آغاز درگیری‌های امسال رسیده است.
طبق داده‌های اس‌اندپی گلوبال انرژی که رویترز دوم اکتبر منتشر کرد، در سپتامبر ۱۹ محموله گاز طبیعی مایع از تنگه خارج شدند؛ ۱۳ محموله از قطر و شش محموله از امارات متحده عربی.
شرکت کپلر با روش ردیابی متفاوت، تعداد عبورها را ۲۱ محموله برآورد کرده است. اختلاف دو رقم به تفاوت در شیوه شناسایی و ثبت کشتی‌هایی برمی‌گردد که بخشی از مسیر خود را بدون انتشار عمومی موقعیت طی می‌کنند.
در هر دو برآورد، نتیجه یکی است: سپتامبر پررفت‌وآمدترین ماه برای صادرات گاز طبیعی مایع از هرمز از آغاز بحران بوده است.
از صفر محموله تا ۲۱ محموله
برای فهم اهمیت این بازگشت باید چند ماه به عقب برگشت. اداره اطلاعات انرژی آمریکا می‌گوید از اول مارس تا ۲۴ آوریل هیچ کشتی بارگیری‌شده شناخته‌شده‌ای حامل گاز طبیعی مایع از هرمز عبور نکرده بود.
اختلال هرمز در آن مقطع نزدیک به ۲۰ درصد عرضه جهانی گاز طبیعی مایع را تحت تأثیر قرار داد؛ بخش عمده آن مربوط به صادرات قطر بود. در ماه ژوئن کپلر حدود ۱۵ محموله عبوری را ثبت کرد و در سپتامبر این رقم به ۲۱ رسید. بنابراین روند کلی روشن است: تجارت گاز خلیج فارس در حال برگشت است.
اما یک تفاوت مهم وجود دارد. بخشی از این بازگشت به‌جای آنکه مانند گذشته کاملاً قابل مشاهده باشد، در سکوت اطلاعاتی انجام می‌شود.
خاموش‌شدن کشتی یعنی چه؟
کشتی‌های بزرگ تجاری به سامانه‌ای مجهزند که به‌صورت خودکار اطلاعاتی مانند موقعیت، سرعت، جهت حرکت و هویت شناور را برای کشتی‌های اطراف و ایستگاه‌های ساحلی مخابره می‌کند. هدف اصلی این سامانه افزایش ایمنی دریانوردی و کاهش خطر برخورد کشتی‌هاست. در شرایط عادی، این سامانه باید هنگام حرکت یا توقف کشتی روشن بماند.
اما سازمان بین‌المللی دریانوردی یک استثنا را به رسمیت شناخته است: اگر ناخدا تشخیص دهد ادامه انتشار موقعیت می‌تواند امنیت یا ایمنی کشتی را به خطر بیندازد، می‌تواند سامانه را موقتاً خاموش کند. دلیل این تصمیم باید در دفتر ثبت کشتی نوشته شود و پس از رفع خطر، سامانه دوباره فعال شود.
بنابراین خاموش‌کردن سامانه موقعیت‌یابی لزوماً به معنای تخلف نیست. اما وقتی این رفتار در یکی از حساس‌ترین مسیرهای انرژی جهان تکرار می‌شود، یک پیام روشن دارد: خطر هنوز از محاسبات کشتیرانی حذف نشده است.
کشتی قطرند روز ناپدید، بعد نزدیک هند
رویترز گزارش داده چند کشتی مرتبط با قطرانرژی هنگام عبور از هرمز موقعیت عمومی خود را قطع کرده‌اند. از جمله کشتی‌های «الخریطیات»، «الغرافه» و «ملاحة قطر» برای مدتی از سامانه‌های عمومی ردیابی ناپدید شدند و بعد خارج از محدوده هرمز دوباره شناسایی شدند.
بعضی از این کشتی‌ها چند روز بعد نزدیک هند دیده شدند و دست‌کم یک محموله در پایانه هزیرا تخلیه شد. در نتیجه اصطلاح «کشتی خاموش» به این معنا نیست که کشتی بی‌حرکت شده یا ارتباط همه سامانه‌های آن قطع شده است.
آنچه خاموش شده، انتشار عمومی اطلاعات موقعیت کشتی است. کشتی به حرکت ادامه می‌دهد؛ اما بازار، رسانه‌ها و سامانه‌های تجاری ردیابی برای مدتی نمی‌توانند مسیر آن را به شکل معمول دنبال کنند.
چرا هرمز برای گاز از نفت هم حساس‌تر است؟
عربستان و امارات برای بخشی از صادرات نفت خود مسیرهایی دارند که می‌توانند هرمز را دور بزنند. برای گاز طبیعی مایع قطر داستان متفاوت است. آژانس بین‌المللی انرژی می‌گوید در سال ۲۰۲۵ بیش از ۱۱۲ میلیارد مترمکعب گاز طبیعی مایع از هرمز عبور کرده؛ حجمی معادل نزدیک به ۲۰ درصد تجارت جهانی این سوخت.
حدود ۹۳ درصد صادرات گاز طبیعی مایع قطر و ۹۶ درصد صادرات امارات از همین مسیر عبور کرده است. برای انتقال چنین حجمی، مسیر عملیاتی جایگزینی وجود ندارد. قطر می‌تواند بخشی از گاز خود را از طریق خط لوله به امارات و عمان بفرستد، اما ظرفیت خالی این مسیر محدود است و پایانه‌های صادراتی عمان نیز تقریباً با ظرفیت کامل فعالیت می‌کنند.
یعنی قطر می‌تواند گاز تولید کند، آن را مایع کند و خریدار هم داشته باشد؛ اما برای رساندن بخش اعظم آن به بازار جهانی همچنان باید از هرمز عبور کند. این وابستگی جغرافیایی، ارزش هر کشتی عبوری را بالا می‌برد.
آسیا منتظر همین کشتی‌هاست
بخش عمده گاز قطر به سمت شرق می‌رود. آژانس بین‌المللی انرژی می‌گوید در سال ۲۰۲۵ نزدیک به ۹۰ درصد گاز طبیعی مایع عبوری از هرمز راهی بازارهای آسیایی شد. این محموله‌ها حدود ۲۷ درصد کل واردات گاز طبیعی مایع آسیا را تشکیل می‌دادند.
هند، پاکستان، بنگلادش، چین، ژاپن و کره جنوبی در درجات مختلف به محموله‌های خلیج فارس وابسته‌اند. به‌ویژه هند، پاکستان و بنگلادش در برابر اختلال هرمز آسیب‌پذیری بیشتری دارند. آژانس بین‌المللی انرژی برآورد کرده این سه کشور در سال ۲۰۲۵ نزدیک به دو سوم گاز طبیعی مایع مورد نیاز خود را از مسیر هرمز دریافت کرده‌اند.
بنابراین وقتی یک کشتی قطری پس از چند روز خاموشی اطلاعاتی نزدیک هند دوباره ظاهر می‌شود، ماجرا فقط درباره یک شناور نیست. آن کشتی بخشی از زنجیره تأمین برق، صنعت و گاز شهری یک اقتصاد بزرگ آسیایی را حمل می‌کند.
چرا کشتی‌ها ترجیح می‌دهند دیده نشوند؟
پاسخ رسمی ساده‌ای برای همه کشتی‌ها وجود ندارد؛ تصمیم درباره خاموش‌کردن موقعیت در نهایت در اختیار ناخدا و شرکت کشتیرانی است و به ارزیابی خطر بستگی دارد. اما منطق عملی روشن است.
سامانه شناسایی خودکار اطلاعات دقیق موقعیت، سرعت و جهت حرکت کشتی را منتشر می‌کند. همین اطلاعاتی که برای ایمنی دریانوردی مفید است، در شرایط پرخطر می‌تواند موقعیت شناور را برای بازیگران دیگر نیز آشکار کند.
سازمان بین‌المللی دریانوردی خود هشدار داده است که انتشار آزاد اطلاعات موقعیت کشتی‌ها در برخی مناطق می‌تواند نگرانی امنیتی ایجاد کند. در هرمز، همین مسئله به یک دوگانه تبدیل شده است: روشن‌بودن سامانه به ایمنی ناوبری کمک می‌کند؛ خاموش‌کردن آن می‌تواند آشکارشدن موقعیت کشتی را کاهش دهد. تصمیمی که در شرایط معمول استثنا محسوب می‌شود، در فضای پرریسک فعلی اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
ردیابی کشتی‌های خاموش چگونه ممکن است؟
خاموش‌شدن سامانه شناسایی به معنای نامرئی‌شدن کامل کشتی نیست. شرکت‌های تخصصی برای دنبال‌کردن این شناورها از مجموعه‌ای از اطلاعات دیگر استفاده می‌کنند: تصاویر ماهواره‌ای، گزارش بنادر، زمان بارگیری، مقصد اعلام‌شده، تغییر میزان فرورفتگی بدنه کشتی در آب و زمان دوباره ظاهرشدن آن.
به همین دلیل است که یک مؤسسه ممکن است ۱۹ محموله و مؤسسه دیگری ۲۱ محموله ثبت کند. هرچه تعداد کشتی‌هایی که بدون انتشار عمومی موقعیت حرکت می‌کنند بیشتر شود، اندازه‌گیری لحظه‌ای تجارت انرژی هم دشوارتر می‌شود. در چنین شرایطی، آمار صادرات دیگر فقط حاصل جمع نقاطی نیست که روی نقشه دیده می‌شوند.
بازگشت هنوز با دوران عادی فاصله دارد
رشد سپتامبر نباید با بازگشت کامل تجارت اشتباه گرفته شود. پیش از بحران، حجم بسیار بیشتری از گاز قطر به‌طور منظم از هرمز عبور می‌کرد. رویترز گزارش داده صادرات قطر از زمان آغاز اختلال‌ها به‌شدت کاهش یافته و حتی برخی قراردادهای تحویل همچنان تحت تأثیر قرار دارند.
آژانس بین‌المللی انرژی نیز می‌گوید اختلال هرمز یکی از بزرگ‌ترین شوک‌های سال ۲۰۲۶ برای بازار جهانی گاز بوده است؛ شوکی که عرضه جهانی را کاهش داد و قیمت گاز در آسیا و اروپا را به‌شدت بالا برد. پس افزایش تعداد کشتی‌ها در سپتامبر خبر مثبتی برای بازار است، اما معنایش پایان بحران نیست.
زمستان، آزمون اصلی
اهمیت ماجرا با نزدیک‌شدن به زمستان بیشتر می‌شود. در فصل سرد، اروپا و آسیا هر دو به محموله‌های بیشتری نیاز دارند. اگر صادرات قطر محدود بماند، خریداران برای محموله‌های تولیدکنندگان دیگر رقابت خواهند کرد.
در ماه‌های نخست اختلال هرمز نیز همین اتفاق افتاد؛ کاهش عرضه خلیج فارس باعث شد خریداران آسیایی برای محموله‌های موجود در بازار جهانی رقابت بیشتری داشته باشند و قیمت‌ها بالا برود. بنابراین بازار فقط تعداد کشتی‌های سپتامبر را نگاه نمی‌کند. سؤال اصلی این است که آیا ۱۹ تا ۲۱ محموله در ماه می‌تواند در ماه‌های سرد ادامه پیدا کند یا دوباره محدودیت‌های امنیتی جریان صادرات را کاهش خواهد داد.
تجارت برگشته، اعتماد هنوز نه
هرمز امروز با ماه‌های ابتدایی بحران تفاوت دارد. کشتی‌های گاز دوباره بیشتر شده‌اند. قطر و امارات محموله‌های بیشتری به بازار می‌فرستند و گاز دوباره راهی هند، پاکستان و چین می‌شود.
اما شکل بازگشت، همه‌چیز را درباره وضعیت تنگه می‌گوید. در شرایط عادی، خروج یک کشتی حامل گاز از رأس‌لفان و عبور آن از هرمز یک عملیات معمول تجاری بود. حالا همان کشتی ممکن است پیش از ورود به تنگه دیده شود، برای چند روز از صفحه عمومی ردیابی خارج شود و صدها کیلومتر آن‌طرف‌تر دوباره ظاهر شود.
این یعنی تجارت در حال برگشت است، اما اعتماد هنوز برنگشته است و شاید وضعیت امروز هرمز را بهتر از هر عدد دیگری بتوان با همین کشتی‌ها توضیح داد: کشتی‌هایی که برای رساندن گاز به بازار جهان دوباره حرکت کرده‌اند؛ اما برای عبور از چند ده کیلومتر حساس، ترجیح می‌دهند برای مدتی دیده نشوند.
منابع:
رویترز، آژانس بین‌المللی انرژی،
اداره اطلاعات انرژی آمریکا،
سازمان بین‌المللی دریانوردی،
کپلر و اس‌اندپی گلوبال انرژی؛ داده‌ها تا ۱۱ مهر ۱۴۰۵.
شنبه ۱۱ مهر ۱۴۰۵ ساعت ۱۲:۱۰
کد مطلب: 50883
