هرمز از میدان جنگ به میز مذاکره رسید

به گزارش میزنفت، بررسی پوشش شبکه تلویزیونی جهانی چین، شینهوا، گلوبال‌تایمز، پیپلزدیلی، کایلیان‌پرس و شبکه اقتصادی قرن ۲۱ نشان می‌دهد که برای رسانه‌های چینی، پرونده ایران در مقطع فعلی بیش از آنکه صرفاً یک موضوع نظامی باشد، به مسئله‌ای درباره امنیت انرژی و آینده نظم کشتیرانی در خلیج فارس تبدیل شده است.
 

مسیر ایران و عمان وارد مرحله نهایی شد

یکی از مهم‌ترین خبرهای امروز را شبکه تلویزیونی جهانی چین منتشر کرده است. این رسانه به نقل از اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، گزارش داده مذاکرات ایران و عمان درباره تعیین یک مسیر موقت برای عبور ایمن کشتی‌ها از تنگه هرمز به مرحله نهایی رسیده است. 

طبق این گزارش، تهران و مسقط بر سر بخش مهمی از ترتیبات مسیر جدید به پیشرفت رسیده‌اند و احتمال دارد توافق مربوط به این مسیر طی روزهای آینده در سازمان بین‌المللی دریانوردی نیز ثبت شود. رسانه چینی این تحول را ادامه مذاکرات چندماهه دو کشور برای ایجاد سازوکاری متفاوت از وضعیت پیشین هرمز توصیف کرده است. 

شینهوا نیز پیش‌تر گزارش داده بود چارچوب مورد مذاکره ایران و عمان شامل ایجاد یک مسیر مشترک موقت، هماهنگی میان گاردهای ساحلی دو کشور، مدیریت ترافیک دریایی و تبادل اطلاعات است. پیپلزدیلی نیز این گزارش را بازنشر کرده و بر حفظ حاکمیت دو کشور ساحلی در کنار تضمین عبور امن کشتی‌ها تأکید کرده بود. 

از این منظر، رسانه‌های چینی دیگر فقط درباره «باز یا بسته بودن هرمز» صحبت نمی‌کنند؛ توجه آنها به سمت این پرسش رفته که مدل جدید اداره تردد کشتی‌ها چه خواهد بود و ایران چه نقشی در آن خواهد داشت.
 

ایران به‌دنبال تعریف منطقه محدود جدید

گلوبال‌تایمز نیز طرح ایران برای ایجاد یک «منطقه محدود» در خارج از تنگه هرمز را به‌طور مفصل پوشش داده است. این رسانه به نقل از محسن رضایی نوشته است محدوده مورد نظر ایران از محل آغاز محاصره دریایی آمریکا تا بخش‌هایی از خلیج فارس امتداد پیدا می‌کند و کشتی‌هایی که بدون هماهنگی با تهران وارد آن شوند، ممکن است با محدودیت‌های بیمه‌ای و عبوری مواجه شوند. 

نکته قابل‌توجه در گزارش گلوبال‌تایمز این است که این رسانه، منطقه محدود و مسیر ایران ـ عمان را دو بخش از یک سیاست واحد دیده است: فشار بر مسیرهای خارج از کنترل تهران در کنار ایجاد مسیر رسمی برای کشتی‌هایی که با ترتیبات جدید هماهنگ می‌شوند. 

پیپلزدیلی نیز همین موضع ایران را بازتاب داده و نوشته تهران قصد دارد در روزهای آینده منطقه جدید را معرفی کند. این رسانه همچنین اظهارات ایران درباره ادامه صادرات نفت و کافی بودن ذخایر کالاهای اساسی را برجسته کرده است. 
 

تردد هرمز در پایین‌ترین سطح چند ماه اخیر

یکی دیگر از محورهای جدی رسانه‌های چین، کاهش ترافیک دریایی هرمز است. پیپلزدیلی به نقل از شینهوا گزارش داده متوسط عبور کشتی‌های تجاری در دوره ۱۰ روزه منتهی به ۶ سپتامبر به فقط ۱۰ فروند در روز رسیده که پایین‌ترین سطح از ماه مه محسوب می‌شود. بر اساس همین داده‌ها، در روز ۶ سپتامبر فقط پنج کشتی و روز قبل تنها دو کشتی از این مسیر عبور کرده‌اند. 



کایلیان‌پرس نیز این آمار را به‌عنوان نشانه مستقیم اثر درگیری دریایی ایران و آمریکا بر تجارت جهانی برجسته کرده است. این رسانه نوشته کاهش تعداد کشتی‌ها در شرایطی رخ داده که از دوم سپتامبر هیچ نفتکش غول‌پیکری از هرمز خارج نشده بود. 

همین موضوع نشان می‌دهد در رسانه‌های اقتصادی چین، تعداد واقعی کشتی‌های عبوری تقریباً به‌اندازه اخبار نظامی اهمیت پیدا کرده است؛ زیرا هر افت تازه در عبور کشتی‌ها می‌تواند مستقیماً روی قیمت نفت، کرایه حمل و هزینه تأمین انرژی چین اثر بگذارد.
 

دو روایت کاملاً متفاوت از میزان عبور نفت

رسانه اقتصادی قرن ۲۱ نیز اختلاف روایت تهران و واشنگتن درباره میزان عبور نفت از هرمز را برجسته کرده است.

این رسانه به نقل از گزارش‌های منتشرشده نوشته مقام‌های آمریکایی مدعی‌اند اکنون روزانه حدود ۹ میلیون بشکه نفت از هرمز عبور می‌کند و با احتساب خطوط لوله جایگزین، جریان انتقال نفت منطقه به بیش از دوسوم سطح پیش از جنگ برگشتهاست. در مقابل، محسن رضایی این آمار را رد کرده و گفته تردد در هرمز همچنان بسیار محدود است. 

این تضاد برای رسانه‌های چینی اهمیت زیادی دارد، زیرا چین به‌عنوان بزرگ‌ترین واردکننده نفت جهان نیاز دارد تصویر دقیقی از عرضه واقعی نفت خلیج فارس داشته باشد. از همین رو، گزارش‌های مالی چین معمولاً در کنار اظهارات سیاسی، آمار رهگیری کشتی‌ها را نیز بررسی می‌کنند.
 

موشک جدید ایران وارد رسانه‌های مالی چین شد

یکی از سوژه‌های متفاوت امروز در رسانه‌های چین، معرفی موشک تازه ایران است. شبکه اقتصادی قرن ۲۱ در گزارشی درباره آخرین تحولات ایران نوشته تهران از موشک بالستیک «قاسم بصیر» رونمایی کرده و این اقدام را بخشی از تغییر راهبرد دفاعی خود از «بازدارندگی منفعل» به «بازدارندگی فعال» معرفی کرده است. این رسانه همچنین مشخصات اعلام‌شده از سوی ایران، از جمله استفاده از سوخت جامد و هدایت پیشرفته، را بازتاب داده است. 

در همان بسته خبری، این رسانه موضوع موشکی را در کنار مذاکرات هرمز قرار داده است؛ ترکیبی که از نگاه رسانه‌های چینی نشان می‌دهد ایران دیپلماسی و فشار نظامی را به‌صورت موازی پیش می‌برد. 

شینهوا نیز امروز به نقل از محسن رضایی گزارش داده آمریکا در روزهای اخیر درباره توان موشکی تازه ایران «هشدار روشنی» دریافت کرده و تهران همزمان در حال بررسی ایجاد محدوده جدید دریایی در خلیج فارس است. 
 

هشدار تهران به کره جنوبی

رسانه‌های چینی همچنین هشدار وزارت خارجه ایران به کره جنوبی درباره مشارکت احتمالی در عملیات نظامی مرتبط با خلیج فارس و هرمز را پوشش داده‌اند.

شبکه اقتصادی قرن ۲۱ نوشته سخنگوی وزارت خارجه ایران هشدار داده هرگونه حضور نظامی یا مشارکت کشورهای دیگر در عملیاتی که تهران آن را در حمایت از آمریکا تلقی کند، می‌تواند پیامدهای جدی داشته باشد. 

پرداختن یک رسانه اقتصادی چین به چنین موضعی قابل‌توجه است؛ زیرا برای پکن، حضور کشورهای آسیایی در پرونده هرمز می‌تواند مستقیماً به امنیت مسیر انرژی شرق آسیا و مناسبات کشورهای منطقه با تهران مرتبط شود.
 

تهدید متقابل علیه زیرساخت‌های انرژی

شینهوا امروز بخش دیگری از تنش ایران و آمریکا را نیز برجسته کرده است. این خبرگزاری به نقل از محمدباقر قالیباف گزارش داده اگر آمریکا دارایی‌های نفت و گاز ایران را هدف قرار دهد، دارایی‌های انرژی مرتبط با آمریکا در منطقه خلیج فارس نیز ممکن است با پاسخ ایران روبه‌رو شوند. شینهوا به نقل از رئیس مجلس ایران نوشته زنجیره تولید نفت و گاز در خلیج فارس گسترده و در معرض آسیب است. 

این خبر اهمیت ویژه‌ای برای بازار چین دارد؛ زیرا گسترش حملات از نفتکش‌ها به تأسیسات ثابت تولید و پالایش می‌تواند به مراتب اثر بزرگ‌تری بر عرضه جهانی انرژی داشته باشد.
 

ترجمه فوری بحران ایران برای رسانه‌های مالی چین

کایلیان‌پرس تقریباً به‌صورت لحظه‌ای تحولات ایران را به قیمت نفت متصل کرده است. داده‌های امروز این رسانه نشان می‌دهد نفت برنت در معاملات صبح از ۹۷ دلار در هر بشکه عبور کرده و گلدمن ساکس نیز پیش‌بینی قیمت نفت را افزایش داده است. روز قبل نیز این رسانه گزارش مفصلی درباره سناریوی نفت ۱۲۰ دلاری در صورت تشدید حملات به کشتی‌ها منتشر کرده بود. 

به همین دلیل، در رسانه‌های مالی چین، ایران تقریباً بلافاصله در کنار نمودار نفت دیده می‌شود. هر خبر درباره هرمز، نفتکش‌ها، خطوط لوله یا درگیری نظامی با آمریکا، به‌سرعت به‌عنوان عامل تغییر قیمت انرژی بازتاب پیدا می‌کند.
 

قطر، چین و امنیت هرمز

گلوبال‌تایمز از زاویه دیپلماتیک نیز هرمز را دنبال کرده است. در گزارشی درباره سفر نخست‌وزیر و وزیر خارجه قطر به چین، این رسانه نوشته امنیت و آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز یکی از موضوعات مذاکرات مقام‌های دو کشور خواهد بود. کارشناس چینی مورد استناد گلوبال‌تایمز نیز تأکید کرده قطر هم میانجی بحران است و هم به‌عنوان صادرکننده بزرگ انرژی مستقیماً از اختلال در هرمز آسیب می‌بیند. 

این بخش از پوشش رسانه‌های چین نشان می‌دهد پکن صرفاً ناظر تحولات نیست و همزمان با ایران، کشورهای عربی خلیج فارس را نیز در گفت‌وگوهای خود درباره امنیت انرژی منطقه وارد کرده است.
 

«مدیریت هرمز» جای «بستن هرمز» را گرفته است

اگر پوشش رسانه‌های چینی در روزهای اخیر را کنار هم قرار دهیم، تغییر مهمی در روایت دیده می‌شود. چند ماه قبل پرسش اصلی این بود که آیا ایران می‌تواند هرمز را ببندد یا نه. حالا مسئله بیشتر به این سمت رفته که چه کسی قواعد عبور را تعیین می‌کند، مسیر جدید از کجا می‌گذرد، کدام کشتی‌ها اجازه عبور دارند و آیا ایران و عمان می‌توانند یک سازوکار پایدار برای این آبراه ایجاد کنند.

در عین حال، رسانه‌های چین از تشدید نظامی غافل نیستند. رونمایی از موشک تازه، هشدار ایران به کشورهای دیگر، تهدید متقابل علیه تأسیسات انرژی و کاهش تردد کشتی‌ها همگی در پوشش خبری دیده می‌شوند.

اما برخلاف بسیاری از رسانه‌های غربی که پرونده ایران را بیشتر از زاویه تقابل نظامی دنبال می‌کنند، در رسانه‌های چین یک محور دائماً تکرار می‌شود: امنیت عرضه انرژی.

برای پکن، هر تحول در هرمز به سه سؤال ختم می‌شود: چه میزان نفت و گاز عبور می‌کند؟ هزینه انتقال چقدر تغییر می‌کند؟ و آیا مسیر جدید می‌تواند جریان انرژی به آسیا را پایدار کند؟

از همین رو، شاید بهترین جمع‌بندی از روایت امروز رسانه‌های چین این باشد: ایران در حال تبدیل کنترل نظامی هرمز به یک سازوکار سیاسی و اقتصادی برای مدیریت کشتیرانی است؛ اما خطر بازگشت درگیری شدید هنوز بالای سر بازار انرژی باقی مانده است.

منابع: شینهوا،
پیپلزدیلی،
شبکه تلویزیونی جهانی چین،
گلوبال‌تایمز،
کایلیان‌پرس و شبکه اقتصادی قرن ۲۱. 
 

سه شنبه ۱۷ شهريور ۱۴۰۵ ساعت ۱۴:۰۹