نفتکش‌های «خاموش» ادنوک در هرمز

به گزارش میزنفت، بحران تنگه هرمز قواعد صادرات انرژی از خلیج فارس را تغییر داده است. در تازه‌ترین نمونه، بلومبرگ با استناد به تصاویر ماهواره‌ای و داده‌های رهگیری کشتی‌ها گزارش داده شرکت ملی نفت ابوظبی، ادنوک، همچنان موفق شده بخشی از LNG تولیدشده در جزیره داس را به بازارهای جهانی منتقل کند؛ اما این صادرات با شیوه‌ای بسیار محتاطانه‌تر از قبل انجام می‌شود. 

تصاویر ماهواره‌ای «کوپرنیکوس سنتینل-۲» در دوم سپتامبر یک نفتکش را در اسکله صادراتی جزیره داس و دست‌کم یک شناور دیگر را در نزدیکی این پایانه نشان می‌دهد. نکته قابل توجه این است که در همان زمان، داده‌های عمومی رهگیری کشتی‌ها هیچ نفتکش LNG فعالی را در اطراف پایانه ثبت نکرده‌اند؛ موضوعی که نشان می‌دهد شناورها فرستنده‌های موقعیت‌یاب خود را خاموش کرده‌اند.
 

نفتکش‌ها در مسیر هرمز «ناپدید» می‌شوند

براساس الگوی مورد بررسی بلومبرگ، برخی نفتکش‌های مرتبط با ادنوک ابتدا در نزدیکی ساحل شرقی امارات توقف می‌کنند، سپس ارسال سیگنال AIS را متوقف کرده و بدون نمایش عمومی موقعیت خود وارد تنگه هرمز و خلیج فارس می‌شوند. این شناورها پس از رسیدن به جزیره داس محموله LNG دریافت می‌کنند و در مسیر خروج نیز تا پشت سر گذاشتن منطقه حساس، خاموش باقی می‌مانند.

پس از خروج امن از خلیج فارس، نفتکش‌ها دوباره شروع به ارسال اطلاعات موقعیت خود می‌کنند و در سامانه‌های رهگیری ظاهر می‌شوند. بلومبرگ پیش‌تر نیز در ماه مه از استفاده ادنوک از همین روش برای حفظ حداقلی صادرات LNG گزارش داده بود. 

این روند نشان می‌دهد صادرات LNG از خلیج فارس متوقف نشده، اما دیگر با الگوی عادی پیش از جنگ انجام نمی‌شود. افزایش ریسک امنیتی، حمله به کشتی‌ها و محدودیت‌های تردد، شرکت‌های انرژی و کشتیرانی را به استفاده از روش‌های متفاوت برای عبور محموله‌ها وادار کرده است.
 

جزیره داس؛ قلب LNG امارات

جزیره داس یکی از مهم‌ترین تأسیسات انرژی امارات است. تأسیسات LNG این جزیره ظرفیت اسمی تولید حدود ۶ میلیون تن در سال دارد و سه واحد مایع‌سازی گاز در آن فعالیت می‌کنند.

براساس اطلاعات رسمی ادنوک گس، صادرات LNG از داس از سال ۱۹۷۷ آغاز شده و تاکنون بیش از ۲۸۰۰ محموله LNG از این مجموعه به مشتریان بین‌المللی ارسال شده است. گاز تولیدشده در فعالیت‌های فراساحلی ادنوک در این جزیره تا دمای کمتر از منفی ۱۶۰ درجه سانتی‌گراد سرد و به LNG تبدیل می‌شود. 

به همین دلیل، ادامه فعالیت جزیره داس در شرایط فعلی صرفاً یک موضوع مربوط به امارات نیست؛ این پایانه بخشی از شبکه تأمین LNG آسیا و اروپا محسوب می‌شود و هر اختلال در خروج محموله‌های آن می‌تواند بر بازار منطقه‌ای گاز اثر بگذارد.
 

صادرات LNG خلیج فارس هنوز عادی نشده است

با وجود موفقیت ادنوک در خروج برخی محموله‌ها، صادرات LNG از خلیج فارس همچنان بسیار پایین‌تر از سطح پیش از جنگ باقی مانده است. طبق گزارش بلومبرگ، پیش از جنگ به طور متوسط حدود سه محموله LNG در روز از خلیج فارس خارج می‌شد، اما جریان قابل مشاهده صادرات در ماه‌های اخیر در مقاطعی تقریباً متوقف شده است. 

تردد تجاری عمومی در هرمز نیز همچنان در سطح بسیار پایینی قرار دارد. داده‌های کپلر نشان می‌دهد روز پنج‌شنبه تنها چهار کشتی کالایی از تنگه عبور کرده‌اند؛ در حالی که میانگین ۱۰ روزه حدود ۱۵ کشتی بوده و پیش از جنگ روزانه حدود ۱۲۵ کشتی تجاری از این آبراه عبور می‌کردند. این آمار البته شناورهایی را که AIS خود را خاموش کرده‌اند دربر نمی‌گیرد. 

این تفاوت آماری اهمیت نفتکش‌های «خاموش» را بیشتر می‌کند؛ بخشی از تجارت واقعی انرژی اکنون ممکن است در آمار عمومی رهگیری کشتی‌ها دیده نشود.
 

قطر محتاط‌تر از امارات

در حالی که ادنوک توانسته بخشی از صادرات خود را ادامه دهد، قطر که یکی از بزرگ‌ترین صادرکنندگان LNG جهان است، در استفاده از مسیر هرمز محتاط‌تر عمل کرده است.

بلومبرگ گزارش داده قطر در مقاطعی بارگیری در مجتمع راس‌لفان را ادامه داده، اما به دلیل نگرانی‌های امنیتی، خروج گسترده محموله‌های LNG از تنگه هرمز همچنان محدود مانده است. بخشی از محموله‌های قطری نیز به بازارهای نزدیک‌تر مانند کویت منتقل شده‌اند. 

در نتیجه، برخلاف نفت خام که بخشی از جریانآن از هرمز دوباره برقرار شده، بازار LNG همچنان با محدودیت بسیار شدیدتری مواجه است.
 

انتقال کشتی به کشتی وارد تجارت LNG شد

شیوه دیگری که صادرکنندگان برای کاهش ریسک به کار گرفته‌اند، انتقال LNG از یک کشتی به کشتی دیگر در خارج از تنگه هرمز است؛ اقدامی که در تجارت LNG نسبت به بازار نفت بسیار نادرتر است.

رویترز دوم سپتامبر گزارش داد دست‌کم سه محموله LNG متعلق به قطر و امارات از طریق عملیات انتقال کشتی‌به‌کشتی در آب‌های خارج از هرمز جابه‌جا شده‌اند. یکی از این موارد مربوط به نفتکش Mraweh متعلق به ادنوک بود که محموله خود را به کشتی LNG Enugu منتقل کرد؛ محموله‌ای که سپس راهی ژاپن شد. 

ادنوک همچنین در ماه اوت از عملیات مشابهی در خارج از هرمز استفاده کرده بود. ترکیب خاموش‌کردن AIS و انتقال کشتی‌به‌کشتی نشان می‌دهد صادرکنندگان انرژی در خلیج فارس عملاً شبکه لجستیکی خود را با شرایط جنگی تطبیق داده‌اند. 
 

هرمز همچنان گلوگاه LNG جهان

اهمیت این تحولات تنها به امارات و قطر محدود نمی‌شود. تنگه هرمز پیش از بحران یکی از اصلی‌ترین مسیرهای صادرات نفت و گاز جهان بود و اختلال در آن نه‌تنها عرضه فیزیکی LNG، بلکه هزینه حمل، بیمه کشتی و قیمت گاز در بازارهای آسیایی را نیز تحت فشار قرار داده است.

رویترز گزارش داده اختلال در صادرات منطقه قیمت نقدی LNG آسیا را به حدود ۲۳.۲۰ دلار به ازای هر میلیون BTU رسانده؛ بیش از دو برابر سطح پیش از آغاز جنگ. 

از این منظر، نفتکش‌های خاموش ادنوک بیش از آنکه صرفاً یک تاکتیک کشتیرانی باشند، نشانه‌ای از وضعیت جدید بازار انرژی خلیج فارس هستند؛ بازاری که جریان صادرات در آن ادامه دارد، اما بخشی از تجارت به‌جای مسیرهای شفاف و قابل رهگیری گذشته، اکنون با خاموشی فرستنده‌ها، انتقال کشتی‌به‌کشتی و مدیریت لحظه‌ای ریسک انجام می‌شود.

ادامه بارگیری از جزیره داس نشان می‌دهد امارات توانسته صادرات LNG خود را به‌طور کامل از دست ندهد، اما فاصله زیاد جریان فعلی با سطح پیش از جنگ نیز نشان می‌دهد بازگشت هرمز به وضعیت عادی هنوز اتفاق نیفتاده است.

شنبه ۱۴ شهريور ۱۴۰۵ ساعت ۱۳:۵۷