بحران فرآورده‌ها شدیدتر از نفت خام
رکورد تاریخی گازوئیل در آمریکا
میز نفت - بازار انرژی آمریکا با رکوردی تازه روبه‌رو شده است؛ متوسط قیمت گازوئیل در این کشور به ۵.۸۲۰ دلار در هر گالن رسیده و رکورد تاریخی سال ۲۰۲۲ را شکسته است. هم‌زمان حاشیه سود تولید گازوئیل در پالایشگاه‌های آمریکا نیز تا ۱۰۸ دلار در هر بشکه صعود کرده؛ اتفاقی که نشان می‌دهد فشار اصلی بازار انرژی حالا فقط روی نفت خام نیست و بحران به بازار فرآورده‌های نفتی منتقل شده است.
به گزارش میزنفت، داده‌های GasBuddy نشان می‌دهد متوسط قیمت گازوئیل آمریکا روز پنجشنبه به ۵.۸۲۰ دلار در هر گالن رسید و رکورد قبلی ۵.۸۱۹ دلار ثبت‌شده در ۱۷ ژوئن ۲۰۲۲، پس از آغاز جنگ روسیه و اوکراین، شکسته شد.
قیمت گازوئیل آمریکا از ۱۵ ژوئیه تاکنون بالاتر از ۵ دلار باقی مانده و نسبت به آغاز درگیری‌های امسال در خاورمیانه جهش قابل توجهی داشته است. اختلال در عرضه خاورمیانه و حملات اوکراین به پالایشگاه‌های روسیه، دو عامل اصلی فشردگی بازار جهانی فرآورده‌ها هستند.
شاید مهم‌تر از قیمت خرده‌فروشی، اتفاقی باشد که در بازار پالایش رخ داده است. Diesel crack spread یا فاصله ارزش گازوئیل با نفت خام که یکی از شاخص‌های سودآوری پالایشگاه‌هاست، روز چهارشنبه به رکورد لحظه‌ای ۱۰۸.۰۲ دلار در هر بشکه رسید.
این شاخص پس از انتشار آمار افزایش جزئی ذخایر فرآورده‌های میان‌تقطیر کمی عقب نشست و به حدود ۱۰۱ دلار رسید، اما باقی ماندن آن بالای ۱۰۰ دلار نشان می‌دهد پالایشگاه‌ها با بازاری بسیار فشرده و کمبود جدی گازوئیل روبه‌رو هستند.
برای مقایسه، افزایش شدید crack spread به این معناست که ارزش گازوئیل نسبت به خوراک نفت خام بسیار سریع‌تر بالا رفته است؛ بنابراین حتی نفت ۹۵ دلاری نیز تمام داستان بازار انرژی امروز نیست.
عامل مهم دیگر، وضعیت ذخایر آمریکاست. براساس داده‌های اداره اطلاعات انرژی آمریکا، متوسط موجودی فرآورده‌های میان‌تقطیر شامل گازوئیل و نفت گرمایشی در ماه اوت به پایین‌ترین سطح فصلی از ۱۹۸۲ رسیده است.
شرایط در ساحل شرقی آمریکا حتی نگران‌کننده‌تر است. ذخایر فرآورده‌های میان‌تقطیر این منطقه در هفته منتهی به ۲۸ اوت به ۱۹.۳ میلیون بشکه کاهش یافته که براساس آمار موجود از سال ۱۹۹۰ تاکنون یک رکورد پایین محسوب می‌شود.
این اتفاق درست در آستانه پاییز و زمستان رخ داده است؛ زمانی که مصرف گازوئیل در بخش کشاورزی افزایش پیدا می‌کند و تقاضا برای نفت گرمایشی نیز در مناطق سردسیر آمریکا بالا می‌رود.
آمریکا تلاش کرده با افزایش فعالیت پالایشگاه‌ها بخشی از کمبود بازار را جبران کند. نرخ بهره‌برداری پالایشگاه‌های این کشور در هفته گذشته به حدود ۹۸ درصد رسید؛ بالاترین میزان از سال ۲۰۱۸.
با این حال افزایش تولید نیز تاکنون برای بازسازی ذخایر کافی نبوده است. بخشی از دلیل آن افزایش تقاضای خارجی برای فرآورده‌های آمریکایی است. محدود شدن عرضه روسیه و اختلال مسیرهای انرژی خاورمیانه باعث شده خریداران بیشتری به بازار آمریکا مراجعه کنند.
روسیه نیز پس از حملات گسترده اوکراین به تأسیسات پالایشی، محدودیت صادرات گازوئیل را تا پایان سپتامبر تمدید کرده است. این کشور در شرایط عادی یکی از تأمین‌کنندگان مهم فرآورده در بازار جهانی محسوب می‌شود.
پیش از بحران، حدود ۹۰۰ هزار بشکه در روز گازوئیل از منطقه خلیج فارس به بازارهای جهانی منتقل می‌شد؛ رقمی معادل حدود ۱۰ درصد عرضه دریابرد جهانی این فرآورده. اختلال در این جریان اکنون اثر خود را مستقیماً در بازار فرآورده‌ها نشان می‌دهد. 
اهمیت این اتفاق برای اقتصاد جهانی از خود قیمت نفت خام کمتر نیست. گازوئیل سوخت کامیون‌ها، ماشین‌آلات کشاورزی، صنایع و بخش بزرگی از شبکه حمل‌ونقل کالاست. بنابراین افزایش قیمت آن به‌سرعت می‌تواند به هزینه حمل‌ونقل، مواد غذایی و کالاها منتقل شود.
قیمت گازوئیل آمریکا از ۱۵ ژوئیه تاکنون بالاتر از ۵ دلار باقی مانده و نسبت به آغاز درگیری‌های امسال در خاورمیانه جهش قابل توجهی داشته است. اختلال در عرضه خاورمیانه و حملات اوکراین به پالایشگاه‌های روسیه، دو عامل اصلی فشردگی بازار جهانی فرآورده‌ها هستند.
سود ۱۰۸ دلاری پالایش گازوئیل
شاید مهم‌تر از قیمت خرده‌فروشی، اتفاقی باشد که در بازار پالایش رخ داده است. Diesel crack spread یا فاصله ارزش گازوئیل با نفت خام که یکی از شاخص‌های سودآوری پالایشگاه‌هاست، روز چهارشنبه به رکورد لحظه‌ای ۱۰۸.۰۲ دلار در هر بشکه رسید.
این شاخص پس از انتشار آمار افزایش جزئی ذخایر فرآورده‌های میان‌تقطیر کمی عقب نشست و به حدود ۱۰۱ دلار رسید، اما باقی ماندن آن بالای ۱۰۰ دلار نشان می‌دهد پالایشگاه‌ها با بازاری بسیار فشرده و کمبود جدی گازوئیل روبه‌رو هستند.
برای مقایسه، افزایش شدید crack spread به این معناست که ارزش گازوئیل نسبت به خوراک نفت خام بسیار سریع‌تر بالا رفته است؛ بنابراین حتی نفت ۹۵ دلاری نیز تمام داستان بازار انرژی امروز نیست.
کمترین ذخایر ماه اوت از سال ۱۹۸۲
عامل مهم دیگر، وضعیت ذخایر آمریکاست. براساس داده‌های اداره اطلاعات انرژی آمریکا، متوسط موجودی فرآورده‌های میان‌تقطیر شامل گازوئیل و نفت گرمایشی در ماه اوت به پایین‌ترین سطح فصلی از ۱۹۸۲ رسیده است.
شرایط در ساحل شرقی آمریکا حتی نگران‌کننده‌تر است. ذخایر فرآورده‌های میان‌تقطیر این منطقه در هفته منتهی به ۲۸ اوت به ۱۹.۳ میلیون بشکه کاهش یافته که براساس آمار موجود از سال ۱۹۹۰ تاکنون یک رکورد پایین محسوب می‌شود.
این اتفاق درست در آستانه پاییز و زمستان رخ داده است؛ زمانی که مصرف گازوئیل در بخش کشاورزی افزایش پیدا می‌کند و تقاضا برای نفت گرمایشی نیز در مناطق سردسیر آمریکا بالا می‌رود.
پالایشگاه‌ها با ظرفیت ۹۸ درصد کار می‌کنند
آمریکا تلاش کرده با افزایش فعالیت پالایشگاه‌ها بخشی از کمبود بازار را جبران کند. نرخ بهره‌برداری پالایشگاه‌های این کشور در هفته گذشته به حدود ۹۸ درصد رسید؛ بالاترین میزان از سال ۲۰۱۸.
با این حال افزایش تولید نیز تاکنون برای بازسازی ذخایر کافی نبوده است. بخشی از دلیل آن افزایش تقاضای خارجی برای فرآورده‌های آمریکایی است. محدود شدن عرضه روسیه و اختلال مسیرهای انرژی خاورمیانه باعث شده خریداران بیشتری به بازار آمریکا مراجعه کنند.
روسیه نیز پس از حملات گسترده اوکراین به تأسیسات پالایشی، محدودیت صادرات گازوئیل را تا پایان سپتامبر تمدید کرده است. این کشور در شرایط عادی یکی از تأمین‌کنندگان مهم فرآورده در بازار جهانی محسوب می‌شود.
هرمز؛ این بار بحران گازوئیل
پیش از بحران، حدود ۹۰۰ هزار بشکه در روز گازوئیل از منطقه خلیج فارس به بازارهای جهانی منتقل می‌شد؛ رقمی معادل حدود ۱۰ درصد عرضه دریابرد جهانی این فرآورده. اختلال در این جریان اکنون اثر خود را مستقیماً در بازار فرآورده‌ها نشان می‌دهد. 
اهمیت این اتفاق برای اقتصاد جهانی از خود قیمت نفت خام کمتر نیست. گازوئیل سوخت کامیون‌ها، ماشین‌آلات کشاورزی، صنایع و بخش بزرگی از شبکه حمل‌ونقل کالاست. بنابراین افزایش قیمت آن به‌سرعت می‌تواند به هزینه حمل‌ونقل، مواد غذایی و کالاها منتقل شود.
جمعه ۱۳ شهريور ۱۴۰۵ ساعت ۱۷:۲۴
کد مطلب: 50124