به گزارش
میزنفت، بررسی دادههای ردیابی کشتیها نشان میدهد تعداد شناورهای فعال در ناوگان تاریک LNG روسیه از حدود ۱۱ کشتی در دسامبر ۲۰۲۵ به دستکم ۲۰ کشتی رسیده است. این افزایش طی تنها ۹ ماه رخ داده و نشاندهنده تلاش سریع مسکو برای ایجاد یک شبکه حمل مستقل از خدمات غربی است.
اویلپرایس به نقل از تحلیل بلومبرگ گزارش داده است که یک کشتی یخشکن جدید نیز به این ناوگان اضافه شده است. این شناور میتواند در تمام طول سال از مسیرهای یخزده قطب شمال عبور کند و محدودیت فصلی
صادرات گاز روسیه را کاهش دهد.
ناوگان تاریک گاز چگونه شکل گرفت؟
اصطلاح «ناوگان تاریک» به مجموعه کشتیهایی گفته میشود که مالکیت، بیمه، ثبت یا مسیر فعالیت آنها شفافیت ناوگانهای معمول تجاری را ندارد. تغییر مکرر پرچم، ثبت شرکتهای واسطهای، خاموشکردن تجهیزات موقعیتیابی و استفاده از بیمهگران خارج از شبکه غرب، از ویژگیهای رایج این شناورهاست.
روسیه پیشتر از چنین ساختاری برای انتقال نفت خام و فرآوردههای نفتی استفاده میکرد. اکنون همان الگو به بازار LNG رسیده است؛ هرچند ایجاد
ناوگان تاریک گاز بسیار دشوارتر و پرهزینهتر از ناوگان نفتکشهاست.
کشتیهای LNG باید محموله را در دمای نزدیک به منفی ۱۶۲ درجه سانتیگراد نگهداری کنند. تعداد این شناورها در بازار جهانی محدود است و فعالیت آنها به تجهیزات تخصصی، گواهیهای فنی، بیمه معتبر و دسترسی به پایانههای سازگار نیاز دارد. در نتیجه، جایگزینکردن خدمات شرکتهای غربی در این بخش برای روسیه آسان نیست.
برآورد ۲۳ کشتی برای ناوگان روسیه
مؤسسه اطلاعات دریایی «ویندوارد» با استفاده از تعریفی گستردهتر، تعداد شناورهای ناوگان تاریک LNG روسیه را ۲۳ کشتی برآورد کرده است. این رقم شامل شش کشتی قدیمی خریداریشده طی ماههای اخیر، هفت کشتی خریداریشده بهوسیله شرکتهای ناشناس از فوریه ۲۰۲۴ تا مه ۲۰۲۵ و ۱۰ کشتی نوساز تحویلشده به شرکتهای دولتی روسیه میشود.
بر اساس گزارش ویندوارد، تعدادی از کشتیهای خریداریشده بیش از ۱۹ سال عمر دارند؛ سنی که بسیاری از شرکتهای بزرگ حمل LNG، شناورها را از ناوگان عملیاتی خود کنار میگذارند.
تفاوت آمار ۲۰ و ۲۳ کشتی به روش محاسبه مربوط است. برآورد بلومبرگ بر کشتیهای دارای مالکیت غیرشفاف و فعال در انتقال محمولههای تحریمشده تمرکز دارد؛ در حالی که ویندوارد شناورهای نوساز متعلق به شرکتهای دولتی روسیه را نیز در محاسبه خود وارد کرده است.
مأموریت اصلی؛ نجات آرکتیک LNG 2
مهمترین مأموریت این ناوگان، انتقال محمولههای پروژه «آرکتیک LNG 2» است. این پروژه در شمال روسیه با هدف افزایش صادرات گاز طبیعی مایع ساخته شد، اما تحریمهای آمریکا، اتحادیه اروپا و بریتانیا دسترسی آن به کشتی، تجهیزات و خدمات بینالمللی را محدود کرد.
در زمستان گذشته، کشتی یخشکن «کریستف دو مارژری» بخشی از محمولههای این پروژه را به چین منتقل کرد. اکنون اضافهشدن دومین شناور یخشکن میتواند تعداد سفرهای زمستانی را افزایش دهد و امکان صادرات مستمرتر از مسیر قطب شمال را فراهم کند.
مسیر دریایی شمال روسیه در ماههای گرم سال برای تعداد بیشتری از کشتیها قابل استفاده است، اما در زمستان تنها شناورهای یخشکن تخصصی میتوانند از این مسیر عبور کنند. کمبود همین کشتیها تاکنون یکی از گلوگاههای اصلی صادرات آرکتیک LNG 2 بوده است.
چین تنها مشتری بزرگ باقی مانده است
با محدودشدن بازار اروپا، روسیه ناچار است بخش بیشتری از LNG خود را به آسیا منتقل کند. در حال حاضر، چین مهمترین و شاید تنها خریدار بزرگ محمولههای آرکتیک LNG 2 است که آمادگی پذیرش ریسک تحریمها را دارد.
این وابستگی میتواند قدرت چانهزنی پکن را افزایش دهد. هرچه تعداد خریداران گاز روسیه کمتر شود، چین امکان بیشتری برای درخواست تخفیف و تحمیل شرایط مطلوب خود خواهد داشت. بنابراین توسعه
ناوگان تاریک، مشکل حملونقل روسیه را تا حدودی حل میکند، اما الزاماً مانع کاهش درآمد صادراتی مسکو نمیشود.
شمارش معکوس برای تحریم اروپا
محدودیتهای جدید اتحادیه اروپا علیه LNG روسیه از اول ژانویه ۲۰۲۷ وارد مرحله اجرایی میشود. این مقررات دسترسی کشتیهای مرتبط با تجارت تحریمشده روسیه به پایانهها و خدمات دریایی اروپا را محدودتر خواهد کرد.
مسکو پیش از رسیدن این موعد در حال خرید کشتیهای قدیمی، تحویلگرفتن شناورهای نوساز و ایجاد شبکهای از مالکان و شرکتهای واسطهای است. هدفاین است که صادرات LNG پس از بستهشدن بازار اروپا، خارج از ساختارهای حملونقل و بیمه غربی ادامه پیدا کند.
دو برابر شدن ناوگان تاریک گاز نشان میدهد تحریمها مسیر تجارت انرژی روسیه را تغییر دادهاند، اما هنوز نتوانستهاند آن را کاملاً متوقف کنند. اروپا در حال بستن درهای خود به روی LNG روسیه است و مسکو نیز همزمان ناوگان تازهای میسازد تا گاز قطب شمال را از مسیرهای طولانیتر و غیرشفافتر به چین برساند.