نقش تازه وزارت دفاع آمریکا در بازار انرژی
پنتاگون چرا وارد تجارت نفت شد؟
میز نفت -وزارت دفاع آمریکا در اقدامی کمسابقه وارد یکی از بزرگترین توافقهای نفتی جهان شده است. دفتر سرمایه استراتژیک پنتاگون که برای تقویت صنایع دفاعی آمریکا تأسیس شده بود، حالا در قلب توافقی قرار گرفته که به واشنگتن امکان دسترسی به ۶۵ میلیارد بشکه ذخایر نفت ونزوئلا و خرید بخشی از تولید با قیمت تمامشده را میدهد.
به گزارش میزنفت، مرز میان امنیت نظامی و امنیت انرژی در آمریکا در حال کمرنگتر شدن است. نیویورکتایمز در گزارشی تازه جزئیات نقش وزارت دفاع آمریکا در توافق نفتی دولت دونالد ترامپ با ونزوئلا را بررسی کرده؛ توافقی که ساختار آن حتی در تاریخ سیاست انرژی آمریکا غیرمعمول است.
در مرکز این پرونده نهادی نسبتاً ناشناخته به نام «دفتر سرمایه استراتژیک» یا Office of Strategic Capital قرار دارد.
این دفتر در سال ۲۰۲۲ در دولت جو بایدن ایجاد شد تا از طریق ابزارهای مالی به تقویت صنایع و زنجیره تأمین مورد نیاز بخش دفاعی آمریکا کمک کند. اما حالا مأموریت آن از صنایع دفاعی به چاههای نفت ونزوئلا رسیده است.
دولت ترامپ با ونزوئلا به توافقی رسیده که براساس آن شرکت North American Blue Energy Partners یا NABEP حق بهرهبرداری ۱۰۰ ساله از ۱۷ میدان نفتی این کشور را دریافت میکند. ذخایر اثباتشده این میدانها حدود ۶۵ میلیارد بشکه اعلام شده است.
این حجم به تنهایی از کل ذخایر اثباتشده نفت موجود در خاک آمریکا که کاخ سفید آن را حدود ۴۶ میلیارد بشکه اعلام کرده، بیشتر است. اما بخش عجیبتر معامله مربوط به سهم دولت آمریکاست.
براساس جزئیات منتشرشده، دفتر سرمایه استراتژیک پنتاگون امکان در اختیار گرفتن ۳۵ درصد از شرکت مادر NABEP را خواهد داشت. ساختار معامله از طریق ابزار مالی «وارانت» طراحی شده است؛ یعنی دولت آمریکا میتواند بدون پرداخت سرمایه اولیهای متناسب با ارزش این دارایی، صاحب منفعت اقتصادی در شرکت شود.
سهم ۳۵ درصدی تنها امتیاز واشنگتن نیست. وزارت خارجه آمریکا حق تضمینشده خرید ۲۰ درصد از نفت تولیدی میدانهای فعلی و آینده NABEP را با قیمت تمامشده تولید دریافت خواهد کرد. علاوه بر این، دولت آمریکا برای خرید ۸۰ درصد باقیمانده تولید نیز حق تقدم خواهد داشت.
این یعنی واشنگتن فقط در سود شرکت شریک نمیشود؛ به نفت تولیدی آن نیز دسترسی ترجیحی پیدا میکند.
دولت ترامپ میگوید بخشی از این نفت میتواند برای پر کردن دوباره ذخیره استراتژیک نفت آمریکا مورد استفاده قرار گیرد.
این موضوع در شرایط فعلی اهمیت بیشتری پیدا کرده است؛ زیرا بحران ایران و اختلال در عرضه نفت خاورمیانه بار دیگر مسئله امنیت ذخایر نفتی آمریکا را به یکی از دغدغههای واشنگتن تبدیل کرده است.
ابعاد زمانی قرارداد نیز کمسابقه است. مقامهای موقت ونزوئلا امتیاز توسعه ۱۷ میدان را برای مدت ۱۰۰ سال به NABEP واگذار کردهاند. این شرکت متعلق به الخاندرو بتانکورت، تاجر ونزوئلایی است و طی سالهای اخیر به دومین تولیدکننده خصوصی بزرگ نفت این کشور پس از شورون تبدیل شده است.
شرکت متعهد شده حدود ۱۰۰ میلیارد دلار برای توسعه زیرساختهای نفت ونزوئلا سرمایهگذاری کند. سالها تحریم، کاهش سرمایهگذاری و فرسودگی تجهیزات باعث شده بخش بزرگی از صنعت نفت ونزوئلا برای افزایش قابل توجه تولید به سرمایه و فناوری جدید نیاز داشته باشد.
بنابراین وجود ۶۵ میلیارد بشکه ذخیره روی کاغذ به این معنا نیست که این نفت به سرعت وارد بازار خواهد شد.
چرا شرکتهای بزرگ عقب ایستادند؟ یکی از نکات مهم این پرونده، احتیاط غولهای نفتی آمریکاست. شرکتهایی مانند ExxonMobil و ConocoPhillips نسبت به بازگشت گسترده به ونزوئلا تردید داشتهاند.
ریسک سیاسی، وضعیت حقوقی قراردادها، زیرساختهای فرسوده و احتمال تغییر سیاست در دولتهای آینده از جمله نگرانیهای شرکتهای بزرگ نفتی است. در چنین شرایطی دولت آمریکا به جای آنکه صرفاً زمینه ورود شرکتهای خصوصی را فراهم کند، خودش در ساختار معامله قرار گرفته است. این دقیقاً همان چیزی است که توافق جدید را متفاوت میکند.
در این پرونده یک نکته حقوقی مهم نیز وجود دارد. پیش از انتشار جزئیات نهایی کاخ سفید، سخنگوی پنتاگون در پاسخ به رویترز گفته بود Office of Strategic Capital طبق اختیارات قانونی خود مستقیماً سهام شرکتهای خصوصی را در اختیار نمیگیرد و فعالیتش به وام، تضمین وام و کمکهای فنی و مالی محدود است.
اما کاخ سفید یک روز بعد اعلام کرد NABEP یک سهم ۳۵ درصدی در شرکت مادر خود به این دفتر اعطا کرده است.
همین تفاوت در توضیحات اولیه، پرسشهایی درباره ساختار حقوقی دقیق توافق ایجاد کرده است. جزئیات بیشتر قرارداد مشخص خواهد کرد این مالکیت چگونهبا مأموریت قانونی دفتر سرمایه استراتژیک تطبیق داده شده است.
ورود وزارت دفاع آمریکا به چنین توافقی یک پیام فراتر از ونزوئلا دارد. واشنگتن سالها امنیت انرژی را بخشی از امنیت ملی خود میدانست، اما معمولاً اجرای پروژههای نفتی در اختیار شرکتهای خصوصی قرار داشت. در معامله ونزوئلا، این مرز تغییر کرده است.
پنتاگون، وزارت خارجه و یک شرکت خصوصی در ساختاری قرار گرفتهاند که همزمان اهداف اقتصادی، امنیتی و ژئوپلیتیکی را دنبال میکند. بحران هرمز نیز اهمیت این تغییر را بیشتر کرده است.
وقتی حدود یکپنجم عرضه جهانی نفت در یک بحران منطقهای تحت تأثیر قرار میگیرد، داشتن منابع بزرگ نفتی در نیمکره غربی برای واشنگتن فقط یک فرصت تجاری نیست؛ یک ابزار امنیت انرژی محسوب میشود.
با این حال نفت ونزوئلا قرار نیست فردا جای نفت خاورمیانه را بگیرد. این کشور اکنون حدود یک میلیون بشکه در روز تولید میکند و بازسازی تأسیسات فرسوده و افزایش ظرفیت تولید میتواند سالها زمان ببرد.
حتی ترامپ نیز پذیرفته است که تأثیر این توافق بر قیمت بنزین آمریکا فوری نخواهد بود. اهمیت واقعی قرارداد را باید در افق بلندمدت دید. واشنگتن تلاش میکند در شرایطی که امنیت مسیرهای سنتی عرضه نفت زیر سؤال رفته، دسترسی بلندمدت خود به یکی از بزرگترین ذخایر نفتی جهان را تثبیت کند و برای نخستین بار، نهادی از قلب ساختار دفاعی آمریکا مستقیماً در معماری این معامله حضور دارد.
در مرکز این پرونده نهادی نسبتاً ناشناخته به نام «دفتر سرمایه استراتژیک» یا Office of Strategic Capital قرار دارد.
این دفتر در سال ۲۰۲۲ در دولت جو بایدن ایجاد شد تا از طریق ابزارهای مالی به تقویت صنایع و زنجیره تأمین مورد نیاز بخش دفاعی آمریکا کمک کند. اما حالا مأموریت آن از صنایع دفاعی به چاههای نفت ونزوئلا رسیده است.
پای پنتاگون چگونه به نفت باز شد؟
دولت ترامپ با ونزوئلا به توافقی رسیده که براساس آن شرکت North American Blue Energy Partners یا NABEP حق بهرهبرداری ۱۰۰ ساله از ۱۷ میدان نفتی این کشور را دریافت میکند. ذخایر اثباتشده این میدانها حدود ۶۵ میلیارد بشکه اعلام شده است.
این حجم به تنهایی از کل ذخایر اثباتشده نفت موجود در خاک آمریکا که کاخ سفید آن را حدود ۴۶ میلیارد بشکه اعلام کرده، بیشتر است. اما بخش عجیبتر معامله مربوط به سهم دولت آمریکاست.
براساس جزئیات منتشرشده، دفتر سرمایه استراتژیک پنتاگون امکان در اختیار گرفتن ۳۵ درصد از شرکت مادر NABEP را خواهد داشت. ساختار معامله از طریق ابزار مالی «وارانت» طراحی شده است؛ یعنی دولت آمریکا میتواند بدون پرداخت سرمایه اولیهای متناسب با ارزش این دارایی، صاحب منفعت اقتصادی در شرکت شود.
نفت با قیمت تمامشده برای آمریکا
سهم ۳۵ درصدی تنها امتیاز واشنگتن نیست. وزارت خارجه آمریکا حق تضمینشده خرید ۲۰ درصد از نفت تولیدی میدانهای فعلی و آینده NABEP را با قیمت تمامشده تولید دریافت خواهد کرد. علاوه بر این، دولت آمریکا برای خرید ۸۰ درصد باقیمانده تولید نیز حق تقدم خواهد داشت.
این یعنی واشنگتن فقط در سود شرکت شریک نمیشود؛ به نفت تولیدی آن نیز دسترسی ترجیحی پیدا میکند.
دولت ترامپ میگوید بخشی از این نفت میتواند برای پر کردن دوباره ذخیره استراتژیک نفت آمریکا مورد استفاده قرار گیرد.
این موضوع در شرایط فعلی اهمیت بیشتری پیدا کرده است؛ زیرا بحران ایران و اختلال در عرضه نفت خاورمیانه بار دیگر مسئله امنیت ذخایر نفتی آمریکا را به یکی از دغدغههای واشنگتن تبدیل کرده است.
۱۷ میدان برای ۱۰۰ سال
ابعاد زمانی قرارداد نیز کمسابقه است. مقامهای موقت ونزوئلا امتیاز توسعه ۱۷ میدان را برای مدت ۱۰۰ سال به NABEP واگذار کردهاند. این شرکت متعلق به الخاندرو بتانکورت، تاجر ونزوئلایی است و طی سالهای اخیر به دومین تولیدکننده خصوصی بزرگ نفت این کشور پس از شورون تبدیل شده است.
شرکت متعهد شده حدود ۱۰۰ میلیارد دلار برای توسعه زیرساختهای نفت ونزوئلا سرمایهگذاری کند. سالها تحریم، کاهش سرمایهگذاری و فرسودگی تجهیزات باعث شده بخش بزرگی از صنعت نفت ونزوئلا برای افزایش قابل توجه تولید به سرمایه و فناوری جدید نیاز داشته باشد.
بنابراین وجود ۶۵ میلیارد بشکه ذخیره روی کاغذ به این معنا نیست که این نفت به سرعت وارد بازار خواهد شد.
چرا شرکتهای بزرگ عقب ایستادند؟ یکی از نکات مهم این پرونده، احتیاط غولهای نفتی آمریکاست. شرکتهایی مانند ExxonMobil و ConocoPhillips نسبت به بازگشت گسترده به ونزوئلا تردید داشتهاند.
ریسک سیاسی، وضعیت حقوقی قراردادها، زیرساختهای فرسوده و احتمال تغییر سیاست در دولتهای آینده از جمله نگرانیهای شرکتهای بزرگ نفتی است. در چنین شرایطی دولت آمریکا به جای آنکه صرفاً زمینه ورود شرکتهای خصوصی را فراهم کند، خودش در ساختار معامله قرار گرفته است. این دقیقاً همان چیزی است که توافق جدید را متفاوت میکند.
تناقض درباره نقش پنتاگون
در این پرونده یک نکته حقوقی مهم نیز وجود دارد. پیش از انتشار جزئیات نهایی کاخ سفید، سخنگوی پنتاگون در پاسخ به رویترز گفته بود Office of Strategic Capital طبق اختیارات قانونی خود مستقیماً سهام شرکتهای خصوصی را در اختیار نمیگیرد و فعالیتش به وام، تضمین وام و کمکهای فنی و مالی محدود است.
اما کاخ سفید یک روز بعد اعلام کرد NABEP یک سهم ۳۵ درصدی در شرکت مادر خود به این دفتر اعطا کرده است.
همین تفاوت در توضیحات اولیه، پرسشهایی درباره ساختار حقوقی دقیق توافق ایجاد کرده است. جزئیات بیشتر قرارداد مشخص خواهد کرد این مالکیت چگونهبا مأموریت قانونی دفتر سرمایه استراتژیک تطبیق داده شده است.
نفت به مسئله امنیت ملی تبدیل شد
ورود وزارت دفاع آمریکا به چنین توافقی یک پیام فراتر از ونزوئلا دارد. واشنگتن سالها امنیت انرژی را بخشی از امنیت ملی خود میدانست، اما معمولاً اجرای پروژههای نفتی در اختیار شرکتهای خصوصی قرار داشت. در معامله ونزوئلا، این مرز تغییر کرده است.
پنتاگون، وزارت خارجه و یک شرکت خصوصی در ساختاری قرار گرفتهاند که همزمان اهداف اقتصادی، امنیتی و ژئوپلیتیکی را دنبال میکند. بحران هرمز نیز اهمیت این تغییر را بیشتر کرده است.
وقتی حدود یکپنجم عرضه جهانی نفت در یک بحران منطقهای تحت تأثیر قرار میگیرد، داشتن منابع بزرگ نفتی در نیمکره غربی برای واشنگتن فقط یک فرصت تجاری نیست؛ یک ابزار امنیت انرژی محسوب میشود.
نفت ونزوئلا؛ جایگزین هرمز؟
با این حال نفت ونزوئلا قرار نیست فردا جای نفت خاورمیانه را بگیرد. این کشور اکنون حدود یک میلیون بشکه در روز تولید میکند و بازسازی تأسیسات فرسوده و افزایش ظرفیت تولید میتواند سالها زمان ببرد.
حتی ترامپ نیز پذیرفته است که تأثیر این توافق بر قیمت بنزین آمریکا فوری نخواهد بود. اهمیت واقعی قرارداد را باید در افق بلندمدت دید. واشنگتن تلاش میکند در شرایطی که امنیت مسیرهای سنتی عرضه نفت زیر سؤال رفته، دسترسی بلندمدت خود به یکی از بزرگترین ذخایر نفتی جهان را تثبیت کند و برای نخستین بار، نهادی از قلب ساختار دفاعی آمریکا مستقیماً در معماری این معامله حضور دارد.
سه شنبه ۱۰ شهريور ۱۴۰۵ ساعت ۱۴:۳۷
کد مطلب: 50027