به گزارش
میزنفت، اروپا در حالی به استقبال زمستان میرود که سطح ذخایر گاز این قاره به یکی از پایینترین میزانها در حدود دو دهه اخیر رسیده است. جنگ در خاورمیانه، کاهش شدید عرضه الانجی قطر، جهش قیمت گاز و تشدید رقابت میان اروپا و آسیا برای خرید محمولههای موجود، امنیت انرژی اروپا را بار دیگر با چالش روبهرو کرده است.
اختلال در
صادرات الانجی قطر از مسیر تنگه هرمز، بخش مهمی از عرضه جهانی گاز مایع را از بازار خارج کرده است. همزمان، افزایش تقاضا برای تولید برق در موجهای گرمای تابستان و ضرورت پر کردن مخازن زیرزمینی، فشار مضاعفی بر بازار گاز اروپا وارد کرده است.
این شرایط قیمت شاخص گاز اروپا و محمولههای الانجی در بازار آسیا را بهشدت افزایش داده است. قیمت الانجی در شمالغرب اروپا نیز به بالاترین سطح سه سال اخیر رسیده و قراردادهای گاز هلند، بهعنوان شاخص اصلی بازار اروپا، رکوردهای تازهای از سال ۲۰۲۳ تاکنون ثبت کردهاند.
ذخایر گاز اروپا در کف دو دهه
مخازن گاز اروپا اکنون حدود ۶۳ درصد پر هستند. این میزان برای این مقطع از سال، یکی از پایینترین سطوح نزدیک به دو دهه اخیر و بهمراتب کمتر از متوسط پنجساله است.
سیاستگذاران اروپایی از ابتدای سال میدانستند که پس از زمستان سرد ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ باید خرید گاز در بهار و تابستان را افزایش دهند. بااینحال، جنگ ایران و کاهش کمسابقه صادرات الانجی قطر، معادلات بازار را تغییر داد و روند تزریق گاز به مخازن را مختل کرد.
اتحادیه اروپا برای آغاز فصل گرمایش، هدف انعطافپذیر پر شدن ۷۵ درصدی مخازن تا اول نوامبر را تعیین کرده است. تحلیلگران هشدار دادهاند که با سرعت فعلی تزریق، دستیابی به همین هدف حداقلی نیز دشوار خواهد بود.
هلند نخستین
عضو اتحادیه اروپا است که نسبت به ناتوانی در تحقق هدف ذخیرهسازی زمستانی هشدار داده است. این وضعیت هنوز به معنای کمبود فوری گاز نیست، اما حاشیه اطمینان اروپا را در برابر سرمای شدید کاهش میدهد.
اروپا رقابت الانجی را به آسیا باخت
اروپا برای جبران کسری ذخایر باید محمولههای بیشتری از بازار نقدی الانجی خریداری کند، اما رقابت با خریداران آسیایی شدیدتر شده است. کشورهای آسیایی نیز در پی نرسیدن محمولههای قراردادی قطر، بهدنبال منابع جایگزین هستند.
محمولههایی که برای انتقال به بازار جهانی نیازی به عبور از تنگه هرمز ندارند، اکنون با تقاضای بالایی روبهرو شدهاند. آسیا در بسیاری از موارد قیمتهای جذابتری پیشنهاد میدهد و همین موضوع، توان اروپا برای جذب الانجی را محدود کرده است.
ساختار قیمتها نیز ذخیرهسازی را برای
شرکتهای اروپایی غیراقتصادی کرده است. قیمت تحویل فوری از قراردادهای ماههای آینده بالاتر رفته و خریداران را در بخش عمده تابستان از تزریق گسترده گاز به مخازن منصرف کرده است.
با نزدیک شدن زمستان، اروپا دیگر امکان تعویق خرید را ندارد. خرید اجباری در قیمتهای بالا میتواند موج تازهای از رشد قیمت گاز و برق را در این قاره ایجاد کند.
بحران هرمز گاز را بیشتر از نفت زد
اختلال در تنگه هرمز، جریان گاز را بیش از
صادرات نفت تحت تأثیر قرار داده است. مسیرهای جایگزین انتقال نفت در برخی کشورهای منطقه، امکان حفظ بخشی از صادرات را فراهم کردهاند؛ اما قطر برای صادرات عمده الانجی خود به مسیر دریایی تنگه هرمز وابسته است.
کاهش عرضه قطر، بازار جهانی الانجی را با کمبود محموله روبهرو کرده و قیمت نقدی گاز از اواسط ژوئن حدود ۵۰ درصد افزایش یافته است. این جهش نشان میدهد بازار گاز در برابر بحران تنگه هرمز آسیبپذیرتر از بازار نفت بوده است.
تحلیلگران مؤسسه وود مکنزی هشدار دادهاند که اروپا به محدوده یک بحران تازه انرژی نزدیک شده است. هرچند قیمتها هنوز با رکوردهای سال ۲۰۲۲ فاصله دارند، کاهش ذخایر و محدودیت عرضه میتواند این فاصله را در صورت وقوع زمستان سرد کاهش دهد.
قبض انرژی اروپا گرانتر میشود
افزایش قیمت گاز بهتدریج وارد قبض برق و انرژی خانوارهای اروپایی شده است. سرعت انتقال این افزایش به مصرفکنندگان در کشورهای مختلف یکسان نیست، اما بریتانیا از نخستین بازارهایی خواهد بود که اثر آن را احساس میکند.
نهاد تنظیمگر انرژی بریتانیا سقف قیمت انرژی خانوارها را برای دوره اکتبر تا دسامبر چهار درصد افزایش داده است. با این تصمیم، قبض انرژی خانوارهای بریتانیایی در ابتدای زمستان به بالاترین سطح سه سال اخیر میرسد.
اگر صادرات الانجی از تنگه هرمز در آینده نزدیک احیا نشود، اروپا ممکن است زمستان را با بالاترین قیمت گاز و برق در چهار سال اخیر آغاز کند. کاهش ذخایر همچنین نیاز اروپا به خرید گاز در سال آینده را افزایش خواهد داد.
کاهش مصرف، تنها سپر اروپا
تنها نقطه قوت اروپا، کاهش ساختاری مصرف گاز در مقایسه با سال ۲۰۲۱ است. مصرف گاز این قاره اکنون حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد کمتر از چهار سال پیش برآورد میشود.
افزایش سهم انرژیهای تجدیدپذیر در تولید برق، کاهش مصرف صنایع و سازگاری
اقتصاد اروپا با بازار گران و محدود گاز، بخشی از فشار را مهار کرده است. این کاهش تقاضا میتواند خطر کمبود فوری را محدود کند، اما جایگزین ذخایر کافی برای یک زمستان سرد نخواهد شد.
اروپا طی چهار سال گذشته بارها به زمستانهای نسبتاً معتدل متکی بوده است. اکنون نیز سرنوشت بازار انرژی این قاره تا حد زیادی به دمای هوا، بازگشت صادرات الانجی قطر و نتیجه رقابت با آسیا بستگی دارد.
تداوم بحران ایران، وابستگی اروپا به الانجی لحظهای و تحویل فوری را در زمستان افزایش میدهد. در این صورت، قاره سبز حتی پس از عبور از زمستان پیشرو با مأموریت دشوارتری برای پر کردن مخازن در تابستان ۲۰۲۷ روبهرو خواهد شد.