پیامدهای جنگ و اختلال در بازار جهانی انرژی
انرژی خورشیدی برنده بحران تنگه هرمز
میز نفت -بحران ناشی از بسته شدن تنگه هرمز و اختلال در صادرات نفت و گاز، اگرچه بازارهای آسیایی را با شوک کمسابقهای روبهرو کرد، اما همزمان سرمایهگذاری در انرژی خورشیدی را شتاب داد. افزایش وابستگی کشورهای آسیایی به برق تجدیدپذیر و رشد تقاضا برای پنلهای خورشیدی، این فناوری را به یکی از مهمترین برندگان بحران انرژی در منطقه تبدیل کرده است.
به گزارش میز نفت، اویل پرایس نوشت:
بازارهای آسیایی بیش از هر منطقه دیگری از جهان از بسته شدن تنگه هرمز آسیب دیدند؛ بحرانی که علاوه بر شوک سنگین به بازار نفت و گاز، مسیر سرمایهگذاری در انرژی را نیز تغییر داد. اختلال در صادرات انرژی از خلیج فارس، کشورهای آسیایی را به سمت توسعه سریع انرژیهای تجدیدپذیر، بهویژه انرژی خورشیدی، سوق داد؛ روندی که چین را به بزرگترین برنده این تحول تبدیل کرده است.
پیش از آغاز عملیات نظامی مشترک آمریکا و اسرائیل علیه ایران در ۲۸ فوریه، روزانه حدود یکپنجم تجارت جهانی نفت و گاز از تنگه هرمز عبور میکرد. بخش عمده این محمولهها نیز مقصدی جز بازارهای آسیایی نداشتند.
از حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت و فرآوردههای نفتی که روزانه از این گذرگاه راهبردی عبور میکرد، نزدیک به ۸۰ درصد نفت و حدود ۹۰ درصد گاز طبیعی به کشورهای آسیایی صادر میشد.
با توقف عبور نفتکشها از تنگه هرمز، زنجیره تأمین انرژی آسیا با اختلالی بیسابقه روبهرو شد و کشورهای وابسته به واردات انرژی بیشترین فشار را تحمل کردند.
پیامدهای بسته شدن تنگه هرمز تنها به افزایش قیمت نفت محدود نشد. کشورهای جنوب شرق آسیا که وابستگی بالایی به واردات انرژی دارند، به سرعت وارد فاز مدیریت بحران شدند.
فیلیپین در ماه مارس وضعیت اضطراری ملی انرژی اعلام کرد. همزمان، دولتهای مختلف منطقه برای کاهش مصرف انرژی اقداماتی مانند سهمیهبندی برق، توسعه دورکاری و حتی اجرای هفته کاری چهارروزه را در دستور کار قرار دادند.
این بحران نشان داد امنیت انرژی در آسیا تا چه اندازه به جریان صادرات نفت و گاز از خلیج فارس وابسته است.
در کنار خسارتهای اقتصادی، بحران انرژی ناشی از بسته شدن تنگه هرمز یک نتیجه مهم دیگر نیز به همراه داشت؛ رشد بیسابقه سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر.
در کشورهایی مانند فیلیپین، اندونزی، مالزی و کامبوج، نصب سامانههای خورشیدی پشتبامی با سرعت قابل توجهی افزایش یافته است. افزایش هزینه برق، نگرانی از قطعی انرژی و بیثباتی بازار باعث شده خانوارها و صنایع بیش از گذشته به تولید برق خورشیدی روی بیاورند.
تا چند سال پیش، نفت و گاز مهمترین نماد امنیت انرژی محسوب میشدند و انرژیهای تجدیدپذیر به دلیل وابستگی به شرایط جوی، گزینههایی پرریسک تلقی میشدند.
اما بحران چندماهه تنگه هرمز این معادله را تغییر داد. اکنون بسیاری از دولتها معتقدند انرژی خورشیدی و بادی، به دلیل تولید داخلی و وابستگی کمتر به مسیرهای ژئوپلیتیکی، امنیت بیشتری نسبت به سوختهای فسیلی ایجاد میکنند.
به گفته «دیوید فریکمن»، شریک عمومی شرکت سرمایهگذاری نورسکن، هیچ قدرت خارجی نمیتواند انرژی باد و خورشید را تحریم، محاصره یا قطع کند. هر تراواتساعت برق تولیدشده از منابع تجدیدپذیر داخلی، تراواتساعتی است که هیچ دشمنی قادر به تبدیل آن به سلاح نخواهد بود.
در حالی که استخراج نفت و گاز تنها در کشورهای دارای ذخایر هیدروکربوری امکانپذیر است، انرژی خورشیدی و بادی تقریباً در تمامی مناطق جهان قابلیت توسعه دارند.
همین ویژگی باعث شده انرژی خورشیدی علاوه بر مزیت راهبردی، از نظر اقتصادی نیز به ارزانترین روش تولید برق در جهان تبدیل شود.
برای اقتصادهایی مانند اندونزی و فیلیپین که وابستگی شدیدی به واردات انرژی دارند، توسعه انرژیهای تجدیدپذیر دیگر تنها یک سیاست زیستمحیطی نیست، بلکه راهکاری برای کاهش ریسکهای ژئوپلیتیکی و کنترل هزینههای انرژی محسوب میشود.
تغییر مسیر بازار انرژی آسیا، جایگاه چین را نیز بیش از گذشته تقویت کرده است.
سلطه پکن بر زنجیره تأمین تجهیزات انرژی پاک، تولید پنلهای خورشیدی و فناوریهای مرتبط باعث شده بسیاری از کشورهای آسیایی برای توسعه ظرفیتهای تجدیدپذیر به چین وابسته شوند.
فیلیپین نمونهای روشن از این روند است. این کشور در سال ۲۰۲۶ به دومین مقصد بزرگ صادرات پنل خورشیدی چین تبدیل شد؛ جایگاهی که تنها پس از هلند قرار دارد و حتی از پاکستان نیز فراتر رفته است.
بر اساس آمار اندیشکده انرژی «امبر»، صادرات پنلهای خورشیدی چین به فیلیپین تنها در چهار ماه نخست سال ۲۰۲۶ از مرز چهار هزار مگاوات عبور کرده است.
بحران ناشی از بسته شدن تنگه هرمز تنها بازار جهانی نفت را دچار شوک نکرد، بلکه مسیر آینده امنیت انرژی آسیا را نیز تغییر داد. وابستگی شدید کشورهای آسیایی به نفت و گاز خلیج فارس، سرمایهگذاری در انرژی خورشیدی و سایر منابع تجدیدپذیر را به یک ضرورت اقتصادی و امنیتی تبدیل کرده است؛ روندی که در نهایت میتواند جایگاه چین را به عنوان بازیگر اصلی بازار جهانی انرژی پاک بیش از گذشته تقویت کند.
بازارهای آسیایی بیش از هر منطقه دیگری از جهان از بسته شدن تنگه هرمز آسیب دیدند؛ بحرانی که علاوه بر شوک سنگین به بازار نفت و گاز، مسیر سرمایهگذاری در انرژی را نیز تغییر داد. اختلال در صادرات انرژی از خلیج فارس، کشورهای آسیایی را به سمت توسعه سریع انرژیهای تجدیدپذیر، بهویژه انرژی خورشیدی، سوق داد؛ روندی که چین را به بزرگترین برنده این تحول تبدیل کرده است.
چرا آسیا بیشترین آسیب را از بسته شدن تنگه هرمز دید؟
پیش از آغاز عملیات نظامی مشترک آمریکا و اسرائیل علیه ایران در ۲۸ فوریه، روزانه حدود یکپنجم تجارت جهانی نفت و گاز از تنگه هرمز عبور میکرد. بخش عمده این محمولهها نیز مقصدی جز بازارهای آسیایی نداشتند.
از حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت و فرآوردههای نفتی که روزانه از این گذرگاه راهبردی عبور میکرد، نزدیک به ۸۰ درصد نفت و حدود ۹۰ درصد گاز طبیعی به کشورهای آسیایی صادر میشد.
با توقف عبور نفتکشها از تنگه هرمز، زنجیره تأمین انرژی آسیا با اختلالی بیسابقه روبهرو شد و کشورهای وابسته به واردات انرژی بیشترین فشار را تحمل کردند.
بحران انرژی در جنوب شرق آسیا
پیامدهای بسته شدن تنگه هرمز تنها به افزایش قیمت نفت محدود نشد. کشورهای جنوب شرق آسیا که وابستگی بالایی به واردات انرژی دارند، به سرعت وارد فاز مدیریت بحران شدند.
فیلیپین در ماه مارس وضعیت اضطراری ملی انرژی اعلام کرد. همزمان، دولتهای مختلف منطقه برای کاهش مصرف انرژی اقداماتی مانند سهمیهبندی برق، توسعه دورکاری و حتی اجرای هفته کاری چهارروزه را در دستور کار قرار دادند.
این بحران نشان داد امنیت انرژی در آسیا تا چه اندازه به جریان صادرات نفت و گاز از خلیج فارس وابسته است.
نقطه آغاز جهش انرژی خورشیدی
در کنار خسارتهای اقتصادی، بحران انرژی ناشی از بسته شدن تنگه هرمز یک نتیجه مهم دیگر نیز به همراه داشت؛ رشد بیسابقه سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر.
در کشورهایی مانند فیلیپین، اندونزی، مالزی و کامبوج، نصب سامانههای خورشیدی پشتبامی با سرعت قابل توجهی افزایش یافته است. افزایش هزینه برق، نگرانی از قطعی انرژی و بیثباتی بازار باعث شده خانوارها و صنایع بیش از گذشته به تولید برق خورشیدی روی بیاورند.
امنیت انرژی دیگر فقط به نفت و گاز وابسته نیست
تا چند سال پیش، نفت و گاز مهمترین نماد امنیت انرژی محسوب میشدند و انرژیهای تجدیدپذیر به دلیل وابستگی به شرایط جوی، گزینههایی پرریسک تلقی میشدند.
اما بحران چندماهه تنگه هرمز این معادله را تغییر داد. اکنون بسیاری از دولتها معتقدند انرژی خورشیدی و بادی، به دلیل تولید داخلی و وابستگی کمتر به مسیرهای ژئوپلیتیکی، امنیت بیشتری نسبت به سوختهای فسیلی ایجاد میکنند.
به گفته «دیوید فریکمن»، شریک عمومی شرکت سرمایهگذاری نورسکن، هیچ قدرت خارجی نمیتواند انرژی باد و خورشید را تحریم، محاصره یا قطع کند. هر تراواتساعت برق تولیدشده از منابع تجدیدپذیر داخلی، تراواتساعتی است که هیچ دشمنی قادر به تبدیل آن به سلاح نخواهد بود.
انرژی خورشیدی، ارزانترین منبع تولید برق جهان
در حالی که استخراج نفت و گاز تنها در کشورهای دارای ذخایر هیدروکربوری امکانپذیر است، انرژی خورشیدی و بادی تقریباً در تمامی مناطق جهان قابلیت توسعه دارند.
همین ویژگی باعث شده انرژی خورشیدی علاوه بر مزیت راهبردی، از نظر اقتصادی نیز به ارزانترین روش تولید برق در جهان تبدیل شود.
برای اقتصادهایی مانند اندونزی و فیلیپین که وابستگی شدیدی به واردات انرژی دارند، توسعه انرژیهای تجدیدپذیر دیگر تنها یک سیاست زیستمحیطی نیست، بلکه راهکاری برای کاهش ریسکهای ژئوپلیتیکی و کنترل هزینههای انرژی محسوب میشود.
چین؛ بزرگترین برنده بحران انرژی آسیا
تغییر مسیر بازار انرژی آسیا، جایگاه چین را نیز بیش از گذشته تقویت کرده است.
سلطه پکن بر زنجیره تأمین تجهیزات انرژی پاک، تولید پنلهای خورشیدی و فناوریهای مرتبط باعث شده بسیاری از کشورهای آسیایی برای توسعه ظرفیتهای تجدیدپذیر به چین وابسته شوند.
فیلیپین نمونهای روشن از این روند است. این کشور در سال ۲۰۲۶ به دومین مقصد بزرگ صادرات پنل خورشیدی چین تبدیل شد؛ جایگاهی که تنها پس از هلند قرار دارد و حتی از پاکستان نیز فراتر رفته است.
بر اساس آمار اندیشکده انرژی «امبر»، صادرات پنلهای خورشیدی چین به فیلیپین تنها در چهار ماه نخست سال ۲۰۲۶ از مرز چهار هزار مگاوات عبور کرده است.
بحران ناشی از بسته شدن تنگه هرمز تنها بازار جهانی نفت را دچار شوک نکرد، بلکه مسیر آینده امنیت انرژی آسیا را نیز تغییر داد. وابستگی شدید کشورهای آسیایی به نفت و گاز خلیج فارس، سرمایهگذاری در انرژی خورشیدی و سایر منابع تجدیدپذیر را به یک ضرورت اقتصادی و امنیتی تبدیل کرده است؛ روندی که در نهایت میتواند جایگاه چین را به عنوان بازیگر اصلی بازار جهانی انرژی پاک بیش از گذشته تقویت کند.
سه شنبه ۹ تير ۱۴۰۵ ساعت ۱۳:۰۶
کد مطلب: 48640
