مصوبه شائبه برانگیز شرکت ملی نفت برای بازسازی پارس جنوبی:
انحصار بزرگ برای اویک در پارس جنوبی
میز نفت – جزئیات مصوبه جدید شرکت ملی نفت ایران برای واگذاری پروژههای بازسازی تأسیسات آسیبدیده پارس جنوبی، پرسشها و نگرانیهای جدی درباره شفافیت، رقابتپذیری و نحوه تخصیص منابع مالی ایجاد کرده است؛ مصوبهای که در عمل، اختیارات گستردهای را در اختیار شرکت اویک قرار میدهد.
به گزارش میز نفت، در جریان جنگ رمضان، بخشی از تأسیسات و پالایشگاههای گازی پارس جنوبی دچار آسیبهای جدی شدندکه بنا بر برآوردها، به کاهش حدود ۲۰ درصدی تولید گاز در بزرگترین میدان گازی جهان منجر شده است.
وزارت نفت اعلام کرده است بخشی از این تأسیسات تا پیش از زمستان ۱۴۰۵ به مدار تولید بازخواهد گشت، اما بازسازی برخی دیگر از واحدها دستکم به یک سال زمان نیاز دارد.
در همین راستا، هیئتمدیره شرکت ملی نفت ایران با هدف تسریع روند بازسازی، شرکت اویک را به عنوان متولی اجرای پروژههای احیای تأسیسات آسیبدیده تعیین کرده است. بر اساس این تصمیم، اویک مسئولیت هماهنگی و واگذاری بخشهای مختلف پروژه به پیمانکاران و شرکتهای خصوصی را بر عهده خواهد داشت.
این در حالی است که شمار قابل توجهی از شرکتهای پیمانکاری و فعالان بخش دولتی و خصوصی آمادگی خود را برای مشارکت در این پروژهها اعلام کردهاند، اما طبق سازوکار تعریفشده، تصمیمگیری نهایی درباره انتخاب مجریان پروژهها در اختیار مدیریت شرکت اویک قرار گرفته است.
به بیان دیگر، شرکت ملی نفت با اعطای اختیارات ویژه به اویک، عملاً سازوکاری متمرکز برای توزیع پروژهها ایجاد کرده است که امکان واگذاری پروژهها از طریق ترک تشریفات و بدون برگزاری فرآیندهای رقابتی متعارف را فراهم میکند. منتقدان معتقدند چنین سطحی از تمرکز اختیار در یک شرکت پیمانکاری خصولتی، در صنعت نفت کشور کمسابقه بوده و میتواند زمینهساز شکلگیری انحصار در تخصیص پروژهها شود.
کارشناسان هشدار میدهند هرچند استفاده از ترک تشریفات در شرایط اضطراری میتواند به تسریع عملیات بازسازی کمک کند، اما فقدان سازوکارهای شفاف و رقابتی، خطر افزایش هزینهها، کاهش بهرهوری و بروز فساد را نیز به همراه دارد. تجربههای گذشته در صنعت نفت نیز نشان داده است که واگذاری پروژهها خارج از چارچوب رقابت و نظارت مؤثر، میتواند زمینهساز رانت، تبعیض و تحمیل هزینههای اضافی به بیتالمال شود.
بر این اساس، انتظار میرود نهادهای نظارتی و دستگاههای مسئول، ضمن حمایت از تسریع روند بازسازی تأسیسات راهبردی پارس جنوبی، بر فرآیند انتخاب پیمانکاران، نحوه تخصیص پروژهها و هزینهکرد منابع عمومی نظارت دقیقتری اعمال کنند تا ضرورت بازسازی سریع، به بهای کاهش شفافیت و رقابت تمام نشود.
وزارت نفت اعلام کرده است بخشی از این تأسیسات تا پیش از زمستان ۱۴۰۵ به مدار تولید بازخواهد گشت، اما بازسازی برخی دیگر از واحدها دستکم به یک سال زمان نیاز دارد.
در همین راستا، هیئتمدیره شرکت ملی نفت ایران با هدف تسریع روند بازسازی، شرکت اویک را به عنوان متولی اجرای پروژههای احیای تأسیسات آسیبدیده تعیین کرده است. بر اساس این تصمیم، اویک مسئولیت هماهنگی و واگذاری بخشهای مختلف پروژه به پیمانکاران و شرکتهای خصوصی را بر عهده خواهد داشت.
بستری برای فساد؛ شاید!
این در حالی است که شمار قابل توجهی از شرکتهای پیمانکاری و فعالان بخش دولتی و خصوصی آمادگی خود را برای مشارکت در این پروژهها اعلام کردهاند، اما طبق سازوکار تعریفشده، تصمیمگیری نهایی درباره انتخاب مجریان پروژهها در اختیار مدیریت شرکت اویک قرار گرفته است.
به بیان دیگر، شرکت ملی نفت با اعطای اختیارات ویژه به اویک، عملاً سازوکاری متمرکز برای توزیع پروژهها ایجاد کرده است که امکان واگذاری پروژهها از طریق ترک تشریفات و بدون برگزاری فرآیندهای رقابتی متعارف را فراهم میکند. منتقدان معتقدند چنین سطحی از تمرکز اختیار در یک شرکت پیمانکاری خصولتی، در صنعت نفت کشور کمسابقه بوده و میتواند زمینهساز شکلگیری انحصار در تخصیص پروژهها شود.
هشداری برای نهادهای نظارتی
کارشناسان هشدار میدهند هرچند استفاده از ترک تشریفات در شرایط اضطراری میتواند به تسریع عملیات بازسازی کمک کند، اما فقدان سازوکارهای شفاف و رقابتی، خطر افزایش هزینهها، کاهش بهرهوری و بروز فساد را نیز به همراه دارد. تجربههای گذشته در صنعت نفت نیز نشان داده است که واگذاری پروژهها خارج از چارچوب رقابت و نظارت مؤثر، میتواند زمینهساز رانت، تبعیض و تحمیل هزینههای اضافی به بیتالمال شود.
بر این اساس، انتظار میرود نهادهای نظارتی و دستگاههای مسئول، ضمن حمایت از تسریع روند بازسازی تأسیسات راهبردی پارس جنوبی، بر فرآیند انتخاب پیمانکاران، نحوه تخصیص پروژهها و هزینهکرد منابع عمومی نظارت دقیقتری اعمال کنند تا ضرورت بازسازی سریع، به بهای کاهش شفافیت و رقابت تمام نشود.
شنبه ۱۶ خرداد ۱۴۰۵ ساعت ۱۲:۲۳
کد مطلب: 48082
