مهم ترین نتیجه جنگ آمریکا با ایران:
۹۰ روز ِ بحرانی در بازار انرژی
میز نفت - جنگ ایران تنها طی سه ماه، بازاری را که در آغاز سال با مازاد عرضه نفت و گاز طبیعی مایع (LNG) مواجه بود، به بزرگترین بحران اختلال عرضه انرژی در تاریخ تبدیل کرد.
به گزارش میز نفت، ۹۰ روز پس از آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در ۲۸ فوریه، بازارهای جهانی انرژی بیش از یک میلیارد بشکه نفت خام و میعانات گازی را از دست دادهاند. قیمت نفت و گاز در سطوحی بهمراتب بالاتر از گذشته تثبیت شده و نوسانات شدید روزانه به ویژگی ثابت معاملات تبدیل شده است.
مسیرهای تجاری دگرگون شده، هزینه حملونقل دریایی افزایش یافته و نشانههای کمبود واقعی عرضه در آسیا نمایان شده است. همزمان ذخایر جهانی نفت خام و فرآوردههای نفتی با سرعت در حال کاهش است؛ روندی که میتواند به پایان ظرفیتهای جبرانی بازار و جهش بیشتر قیمتها منجر شود.
با بسته شدن عملی تنگه هرمز و افت حدود ۹۰ درصدی تردد از این گذرگاه که حدود یکپنجم عرضه جهانی نفت و LNG از آن عبور میکند، تولیدکنندگان خاورمیانه ناچار شدند بخشی از تولید بالادستی خود را متوقف کنند، زیرا مخازن ذخیرهسازی به سرعت پر شد. در نتیجه، بیش از ۱۰ میلیون بشکه در روز از تولید جهانی نفت حذف شد؛ رقمی که هیچ منطقه دیگری در جهان توان جبران آن را نداشت.
در بخش گاز نیز صادرات LNG قطر و امارات متحده عربی با اختلال جدی مواجه شد. قطر از دوم مارس تولید LNG را متوقف کرد و سپس اعلام کرد آسیبهای ناشی از حملات موشکی ایران به مجتمع رأس لفان، بزرگترین مرکز مایعسازی گاز جهان، ممکن است بازگشت ظرفیت صادراتی این کشور به سطح پیش از جنگ را تا پنج سال به تعویق بیندازد.
دادههای شرکت کپلر نشان میدهد تا ۲۲ مه، مجموع کاهش عرضه نفت خام و میعانات گازی در خاورمیانه به ۹۶۱ میلیون بشکه رسیده بود و تا پایان ماه مه از مرز یک میلیارد بشکه عبور کرد. همچنین توقف تولید در برخی میادین ادامه یافته و تنها در هفته گذشته حدود ۱۰۰ هزار بشکه دیگر از ظرفیت تولید روزانه، عمدتاً در عراق و عربستان سعودی، از مدار خارج شده است.
به گفته تحلیلگران، با نزدیک شدن به فصل اوج مصرف، تقاضای منطقهای میتواند بخشی از عرضه را افزایش دهد، اما فشارهای اقتصادی احتمال کاهش طبیعی مصرف را نیز تقویت کرده و مانع رشد قابل توجه تولید خواهد شد.
در همین حال، کاهش ذخایر نفتی با سرعت بیشتری ادامه دارد. به استثنای چین که طی یک سال گذشته بیش از ۱.۲ میلیارد بشکه ذخایر راهبردی انباشته کرده است، موجودی مخازن خشکی در سایر نقاط جهان با شتاب رو به کاهش است.
بر اساس آمار کپلر، اوایل ماه مه ذخایر جهانی با نرخ بیش از ۱.۵ میلیون بشکه در روز کاهش مییافت، اما این رقم اکنون به حدود ۱.۷ میلیون بشکه در روز رسیده است؛ موضوعی که از تنگتر شدن شرایط بازار در ماههای آینده حکایت دارد.
بحران همچنین الگوی حملونقل انرژی را دگرگون کرده است. عربستان سعودی، بزرگترین صادرکننده نفت خام جهان، صادرات خود را از طریق بندر ینبع در ساحل دریای سرخ انجام میدهد تا از تنگه هرمز عبور نکند. امارات متحده عربی نیز در حال افزایش ظرفیت صادراتی خارج از این گذرگاه بوده و برنامه توسعه خطوط لوله جدید به بندر فجیره را دنبال میکند.
تهدیدهای امنیتی علیه نفتکشهایی که قصد عبور از تنگه هرمز را دارند، شرایط تازهای در صنعت کشتیرانی ایجاد کرده است. طبق دادههای ورتکسا، خاموش کردن سامانههای ردیابی کشتیها که پیشتر عمدتاً به شناورهای مرتبط با ایران محدود بود، اکنون به کشتیهای تجاری حامل نفت و سایر کالاها نیز گسترش یافته است.
کلر یونگمن، مدیر ریسک و اطلاعات دریایی ورتکسا، اعلام کرد کشتیهایی که همچنان از تنگه عبور میکنند، بهطور فزایندهای با سامانههای ردیابی خاموش حرکت میکنند و تغییر اصلی تنها در افزایش حجم این فعالیتها نیست، بلکه در گسترش مشارکت بازیگران تجاری مختلف دیده میشود.
به گفته وی، عبور کشتیها با سامانههای خاموش دیگر صرفاً نشانه دور زدن تحریمها نیست، بلکه به واکنشی تجاری در برابر ریسکهای ناشی از درگیری نظامی، نااطمینانی عملیاتی و ضرورت حفظ جریان صادرات از یکی از مهمترین گلوگاههای انرژی جهان تبدیل شده است.
این وضعیت رصد لحظهای جریان نفت و فرآوردههای انرژی را دشوارتر از گذشته کرده و ابهامات گستردهای درباره تأمین خوراک پالایشگاهها، میزان دسترسی به فرآوردههای نفتی، سطح ذخایر منطقهای و برآورد تقاضا در بازارهای مقصد ایجاد کرده است.
مسیرهای تجاری دگرگون شده، هزینه حملونقل دریایی افزایش یافته و نشانههای کمبود واقعی عرضه در آسیا نمایان شده است. همزمان ذخایر جهانی نفت خام و فرآوردههای نفتی با سرعت در حال کاهش است؛ روندی که میتواند به پایان ظرفیتهای جبرانی بازار و جهش بیشتر قیمتها منجر شود.
بن بست بزرگ در بازار انرژی
با بسته شدن عملی تنگه هرمز و افت حدود ۹۰ درصدی تردد از این گذرگاه که حدود یکپنجم عرضه جهانی نفت و LNG از آن عبور میکند، تولیدکنندگان خاورمیانه ناچار شدند بخشی از تولید بالادستی خود را متوقف کنند، زیرا مخازن ذخیرهسازی به سرعت پر شد. در نتیجه، بیش از ۱۰ میلیون بشکه در روز از تولید جهانی نفت حذف شد؛ رقمی که هیچ منطقه دیگری در جهان توان جبران آن را نداشت.
در بخش گاز نیز صادرات LNG قطر و امارات متحده عربی با اختلال جدی مواجه شد. قطر از دوم مارس تولید LNG را متوقف کرد و سپس اعلام کرد آسیبهای ناشی از حملات موشکی ایران به مجتمع رأس لفان، بزرگترین مرکز مایعسازی گاز جهان، ممکن است بازگشت ظرفیت صادراتی این کشور به سطح پیش از جنگ را تا پنج سال به تعویق بیندازد.
چند عدد مهم نفتی و گازی
دادههای شرکت کپلر نشان میدهد تا ۲۲ مه، مجموع کاهش عرضه نفت خام و میعانات گازی در خاورمیانه به ۹۶۱ میلیون بشکه رسیده بود و تا پایان ماه مه از مرز یک میلیارد بشکه عبور کرد. همچنین توقف تولید در برخی میادین ادامه یافته و تنها در هفته گذشته حدود ۱۰۰ هزار بشکه دیگر از ظرفیت تولید روزانه، عمدتاً در عراق و عربستان سعودی، از مدار خارج شده است.
به گفته تحلیلگران، با نزدیک شدن به فصل اوج مصرف، تقاضای منطقهای میتواند بخشی از عرضه را افزایش دهد، اما فشارهای اقتصادی احتمال کاهش طبیعی مصرف را نیز تقویت کرده و مانع رشد قابل توجه تولید خواهد شد.
کاهش شدید ذخایر نفتی
در همین حال، کاهش ذخایر نفتی با سرعت بیشتری ادامه دارد. به استثنای چین که طی یک سال گذشته بیش از ۱.۲ میلیارد بشکه ذخایر راهبردی انباشته کرده است، موجودی مخازن خشکی در سایر نقاط جهان با شتاب رو به کاهش است.
بر اساس آمار کپلر، اوایل ماه مه ذخایر جهانی با نرخ بیش از ۱.۵ میلیون بشکه در روز کاهش مییافت، اما این رقم اکنون به حدود ۱.۷ میلیون بشکه در روز رسیده است؛ موضوعی که از تنگتر شدن شرایط بازار در ماههای آینده حکایت دارد.
تغییر الکوی سوختی حمل و نفل
بحران همچنین الگوی حملونقل انرژی را دگرگون کرده است. عربستان سعودی، بزرگترین صادرکننده نفت خام جهان، صادرات خود را از طریق بندر ینبع در ساحل دریای سرخ انجام میدهد تا از تنگه هرمز عبور نکند. امارات متحده عربی نیز در حال افزایش ظرفیت صادراتی خارج از این گذرگاه بوده و برنامه توسعه خطوط لوله جدید به بندر فجیره را دنبال میکند.
تهدیدهای امنیتی علیه نفتکشهایی که قصد عبور از تنگه هرمز را دارند، شرایط تازهای در صنعت کشتیرانی ایجاد کرده است. طبق دادههای ورتکسا، خاموش کردن سامانههای ردیابی کشتیها که پیشتر عمدتاً به شناورهای مرتبط با ایران محدود بود، اکنون به کشتیهای تجاری حامل نفت و سایر کالاها نیز گسترش یافته است.
کشتی ها و هزینه بالای اجاره
کلر یونگمن، مدیر ریسک و اطلاعات دریایی ورتکسا، اعلام کرد کشتیهایی که همچنان از تنگه عبور میکنند، بهطور فزایندهای با سامانههای ردیابی خاموش حرکت میکنند و تغییر اصلی تنها در افزایش حجم این فعالیتها نیست، بلکه در گسترش مشارکت بازیگران تجاری مختلف دیده میشود.
به گفته وی، عبور کشتیها با سامانههای خاموش دیگر صرفاً نشانه دور زدن تحریمها نیست، بلکه به واکنشی تجاری در برابر ریسکهای ناشی از درگیری نظامی، نااطمینانی عملیاتی و ضرورت حفظ جریان صادرات از یکی از مهمترین گلوگاههای انرژی جهان تبدیل شده است.
این وضعیت رصد لحظهای جریان نفت و فرآوردههای انرژی را دشوارتر از گذشته کرده و ابهامات گستردهای درباره تأمین خوراک پالایشگاهها، میزان دسترسی به فرآوردههای نفتی، سطح ذخایر منطقهای و برآورد تقاضا در بازارهای مقصد ایجاد کرده است.
دوشنبه ۱۱ خرداد ۱۴۰۵ ساعت ۱۷:۱۱
کد مطلب: 48037
