نگاهی به اتفاقات تجارت های جهانی:
اختلال در گذرگاههای دریایی
میزنفت- تجارت جهانی به تعداد کمی از مسیرهای استراتژیک، معروف به گلوگاههای دریایی، وابسته است که در معرض اختلالات قرار دارند. با این حال، میزان آسیبپذیری کشورها در برابر این اختلالات بهطور جامع ارزیابی نشده است و این امر مانع آمادهسازی مناسب میشود.
به گزارش میز نفت، در این گزارش ، تأثیرات سیستمی اختلالات در گلوگاههای دریایی در مواجهه با انواع خطرات طبیعی و انسانی را بررسی میکنیم. ارزش مورد انتظار تجارت مختل شده در این گلوگاهها سالانه حدود ۱۹۲ میلیارد دلار تخمین زده شده است که عمدتاً به دلیل ریسک ژئوپلیتیکی در تنگه «تایوان» و کانال سوئز و ترکیبی از خطرات در تنگه بابالمندب است.
ضررهای اقتصادی ناشی از اختلالات گلوگاهها، شامل تأخیرها، مسیرهای جایگزین، بیمه و اختلالات تجاری، سالانه ۱۰.۷ میلیارد دلار در سال است و علاوه بر آن ۳.۴ میلیارد دلار نیز سالانه به دلیل افزایش هزینه حمل و نقل اضافه میشود. در هر دو مورد، ریسکهای مربوط به کانال سوئز و تنگه بابالمندب عامل اصلی این ضررها هستند.
همانطور که میدانید، حمل و نقل دریایی برای تجارت بینالمللی حیاتی است و حدود ۸0 درصد حجم و ۵۰ درصد ارزش تجارت جهانی را تسهیل میکند. بخش بزرگی از تجارت دریایی از یک یا چند «گلوگاه دریایی» عبور میکند، مکانهای استراتژیکی که مسیرهای حمل و نقل دریایی در آنها غالبا در گذرگاههای باریک متمرکز میشوند.
این گلوگاهها به دلیل تمرکز بالای ارزش تجارت دریایی و محدودیت مسیرهای جایگزین، نقاط آسیبپذیر در سیستم حمل و نقل دریایی جهانی محسوب میشوند. به طور مثال، حدود ۲۱ درصد مصرف جهانی نفت از طریق تنگه هرمز حمل میشود. علاوه بر این، تعدادی از گلوگاهها بیش از ۱۰درصد صادرات جهانی غلات را تسهیل میکنند، از جمله تنگه بسفر، تنگه جبلالطارق، کانال پاناما و تنگه مالاکا.
اما باید بدانید که گلوگاههای دریایی همواره در معرض خطرات متعددی قرار دارند که میتوانند حمل و نقل دریایی را مختل کنند. مثلا دزدی دریایی، درگیریهای ژئوپلیتیکی، تغییرات شدید اقلیمی، حملات تروریستی و حوادث دریایی نمونه این اقدامات هستند. اختلال در این گلوگاهها میتواند باعث مسیرهای جایگزین، افزایش نرخ بیمه و حمل و نقل، تاخیر یا حتی توقف فعالیت شرکتها شود.
به عنوان مثال، در سال ۲۰۲۱، کشتی «اور گیوِن» در کانال سوئز گیر کرد و باعث شد این کانال به مدت پنج روز بسته باشد که منجر به تشکیل صف کشتیها در دو طرف کانال شد. در سالهای ۲۰۲۳–۲۰۲۴، خشکسالی شدید باعث شد اپراتورهای کانال پاناما محدودیتهایی در عمق و ترافیک اعمال کنند و باعث ایجاد عقبماندگیها و مسیرهای جایگزین شوند.
در سالهای ۲۰۲۳–۲۰۲۵ نیز حملات شورشیان حوثی به کشتیها در دریای سرخ باعث شد بخش زیادی از کشتیها مسیر طولانی دور دماغه امید نیک را طی کنند که منجر به توقف تولید در کارخانهها و افزایش شدید قیمت حمل و نقل شد.
نگرانیها درباره پیامدهای امنیتی گلوگاههای دریایی همیشه وجود داشته، خصوصا در زمینه امنیت انرژی و غذا. از آن سو ، تحلیلهای بسیاری درباره پیامدهای امنیتی گلوگاههای خاص یا مجموعهای از کالاهای حیاتی مثل نفت و غلات انجام شده است. در حالی که این تحلیلها برای گلوگاهها و بخشهای خاص مفید بودهاند، دیدگاه جامعی درباره وابستگیهای تجاری کشورها به چندین گلوگاه و تمامی کالاها ارائه نمیدهند.
اخیرا مطالعهای توسط Pratson (۲۰۲۳) تلاش کرد این فاصله را با ایجاد یک فرآیند جغرافیایی برای پیشبینی جریانهای تجاری دوجانبه که از یک یا چند گلوگاه دریایی عبور میکنند، پر کند. اما از آنجایی که این مطالعه بر مواجهه تجاری و تأخیرهای مرتبط با اختلالات در نقاط کلیدی تمرکز دارد، تحقیقات بیشتری درباره احتمال وقوع چنین اختلالاتی نیاز است.
در این تحقیق، هدف کمیسازی ریسکهای سیستمی اختلالات گلوگاههای دریایی است و طبیعتا با در نظر گرفتن وابستگیهای تجاری کشورها به این گلوگاهها، احتمال وقوع انواع ریسکها در گلوگاههای فردی و پیامدهای اقتصادی این اختلالات است
میزان جریانهای تجاری که از گلوگاههای مختلف عبور میکنند، تحت تأثیر الگوهای تجاری دوجانبه، ساختار شبکه حمل و نقل دریایی و حجم این جریانهای تجاری است.
از نظر ارزش، حدود ۲۰درصد تجارت دریایی جهانی از طریق تنگه تایوان و تنگه مالاکا عبور میکند که آنها را به مهمترین گلوگاهها در جهان تبدیل میکند. این موضوع به دلیل جریانهای تجاری بزرگ بین شرق آسیا و اروپا، جنوب آسیا و خاورمیانه است که از این دو تنگه عبور میکنند.
حدود ۱۵ درصد ارزش تجارت دریایی از کانال سوئز، تنگه دوور، تنگه جبلالطارق و تنگه بابالمندب عبور میکند که عمدتاً آسیا را به اروپا وصل میکند. سایر گلوگاهها هرکدام کمتر از ۱۰ درصد ارزش تجارت دریایی را حمل میکنند.
الگوی مشابهی در حجم جریانهای تجاری مشاهده میشود، اگرچه اهمیت تنگه تایوان به دلیل تجارت عمده کالاهای فله از استرالیا به چین و تنگه هرمز به دلیل صادرات نفت از خاورمیانه افزایش مییابد.
جریانهای تجاری اغلب از چندین گلوگاه عبور میکنند، بنابراین جمع سهم تجارت در گلوگاهها بیش از ۱۰۰درصد است. در واقع، برآورد میشود هر دلار تجارت دریایی منجر به عبور ۱.۸ دلار تجارت از این ۲۴ گلوگاه میشود و هر تن تجارت دریایی منجر به عبور ۲ تن تجارت از گلوگاهها میشود.
هزینه های اضافی در دریا
ضررهای اقتصادی ناشی از اختلالات گلوگاهها، شامل تأخیرها، مسیرهای جایگزین، بیمه و اختلالات تجاری، سالانه ۱۰.۷ میلیارد دلار در سال است و علاوه بر آن ۳.۴ میلیارد دلار نیز سالانه به دلیل افزایش هزینه حمل و نقل اضافه میشود. در هر دو مورد، ریسکهای مربوط به کانال سوئز و تنگه بابالمندب عامل اصلی این ضررها هستند.
همانطور که میدانید، حمل و نقل دریایی برای تجارت بینالمللی حیاتی است و حدود ۸0 درصد حجم و ۵۰ درصد ارزش تجارت جهانی را تسهیل میکند. بخش بزرگی از تجارت دریایی از یک یا چند «گلوگاه دریایی» عبور میکند، مکانهای استراتژیکی که مسیرهای حمل و نقل دریایی در آنها غالبا در گذرگاههای باریک متمرکز میشوند.
این گلوگاهها به دلیل تمرکز بالای ارزش تجارت دریایی و محدودیت مسیرهای جایگزین، نقاط آسیبپذیر در سیستم حمل و نقل دریایی جهانی محسوب میشوند. به طور مثال، حدود ۲۱ درصد مصرف جهانی نفت از طریق تنگه هرمز حمل میشود. علاوه بر این، تعدادی از گلوگاهها بیش از ۱۰درصد صادرات جهانی غلات را تسهیل میکنند، از جمله تنگه بسفر، تنگه جبلالطارق، کانال پاناما و تنگه مالاکا.
اما باید بدانید که گلوگاههای دریایی همواره در معرض خطرات متعددی قرار دارند که میتوانند حمل و نقل دریایی را مختل کنند. مثلا دزدی دریایی، درگیریهای ژئوپلیتیکی، تغییرات شدید اقلیمی، حملات تروریستی و حوادث دریایی نمونه این اقدامات هستند. اختلال در این گلوگاهها میتواند باعث مسیرهای جایگزین، افزایش نرخ بیمه و حمل و نقل، تاخیر یا حتی توقف فعالیت شرکتها شود.
به عنوان مثال، در سال ۲۰۲۱، کشتی «اور گیوِن» در کانال سوئز گیر کرد و باعث شد این کانال به مدت پنج روز بسته باشد که منجر به تشکیل صف کشتیها در دو طرف کانال شد. در سالهای ۲۰۲۳–۲۰۲۴، خشکسالی شدید باعث شد اپراتورهای کانال پاناما محدودیتهایی در عمق و ترافیک اعمال کنند و باعث ایجاد عقبماندگیها و مسیرهای جایگزین شوند.
حملات شدید به کشتی ها
در سالهای ۲۰۲۳–۲۰۲۵ نیز حملات شورشیان حوثی به کشتیها در دریای سرخ باعث شد بخش زیادی از کشتیها مسیر طولانی دور دماغه امید نیک را طی کنند که منجر به توقف تولید در کارخانهها و افزایش شدید قیمت حمل و نقل شد.
نگرانیها درباره پیامدهای امنیتی گلوگاههای دریایی همیشه وجود داشته، خصوصا در زمینه امنیت انرژی و غذا. از آن سو ، تحلیلهای بسیاری درباره پیامدهای امنیتی گلوگاههای خاص یا مجموعهای از کالاهای حیاتی مثل نفت و غلات انجام شده است. در حالی که این تحلیلها برای گلوگاهها و بخشهای خاص مفید بودهاند، دیدگاه جامعی درباره وابستگیهای تجاری کشورها به چندین گلوگاه و تمامی کالاها ارائه نمیدهند.
اخیرا مطالعهای توسط Pratson (۲۰۲۳) تلاش کرد این فاصله را با ایجاد یک فرآیند جغرافیایی برای پیشبینی جریانهای تجاری دوجانبه که از یک یا چند گلوگاه دریایی عبور میکنند، پر کند. اما از آنجایی که این مطالعه بر مواجهه تجاری و تأخیرهای مرتبط با اختلالات در نقاط کلیدی تمرکز دارد، تحقیقات بیشتری درباره احتمال وقوع چنین اختلالاتی نیاز است.
در این تحقیق، هدف کمیسازی ریسکهای سیستمی اختلالات گلوگاههای دریایی است و طبیعتا با در نظر گرفتن وابستگیهای تجاری کشورها به این گلوگاهها، احتمال وقوع انواع ریسکها در گلوگاههای فردی و پیامدهای اقتصادی این اختلالات است
جنگ بر سر تنگه ها
میزان جریانهای تجاری که از گلوگاههای مختلف عبور میکنند، تحت تأثیر الگوهای تجاری دوجانبه، ساختار شبکه حمل و نقل دریایی و حجم این جریانهای تجاری است.
از نظر ارزش، حدود ۲۰درصد تجارت دریایی جهانی از طریق تنگه تایوان و تنگه مالاکا عبور میکند که آنها را به مهمترین گلوگاهها در جهان تبدیل میکند. این موضوع به دلیل جریانهای تجاری بزرگ بین شرق آسیا و اروپا، جنوب آسیا و خاورمیانه است که از این دو تنگه عبور میکنند.
حدود ۱۵ درصد ارزش تجارت دریایی از کانال سوئز، تنگه دوور، تنگه جبلالطارق و تنگه بابالمندب عبور میکند که عمدتاً آسیا را به اروپا وصل میکند. سایر گلوگاهها هرکدام کمتر از ۱۰ درصد ارزش تجارت دریایی را حمل میکنند.
الگوی مشابهی در حجم جریانهای تجاری مشاهده میشود، اگرچه اهمیت تنگه تایوان به دلیل تجارت عمده کالاهای فله از استرالیا به چین و تنگه هرمز به دلیل صادرات نفت از خاورمیانه افزایش مییابد.
جریانهای تجاری اغلب از چندین گلوگاه عبور میکنند، بنابراین جمع سهم تجارت در گلوگاهها بیش از ۱۰۰درصد است. در واقع، برآورد میشود هر دلار تجارت دریایی منجر به عبور ۱.۸ دلار تجارت از این ۲۴ گلوگاه میشود و هر تن تجارت دریایی منجر به عبور ۲ تن تجارت از گلوگاهها میشود.
دوشنبه ۱۰ آذر ۱۴۰۴ ساعت ۱۳:۲۶
کد مطلب: 46018
