بحران خاموشی در عراق

به گزارش میز نفت، با وجود اینکه عراق یکی از بزرگترین قدرت‌های نفتی جهان است، سال‌ها آشفتگی سیاسی، سوء مدیریت بودجه عمومی و بی‌توجهی به زیرساخت‌های انرژی این کشور منجر به بحران انرژی سراسری و خاموشی‌های روزانه شده است.

در همین حال، تحریم‌های شدیدتر علیه برق ایران، بخش برق عراق را به شدت تحت تأثیر قرار داده و نیاز به سرمایه‌گذاری در استقلال انرژی بلندمدت را نشان می‌دهد.

عراق پنجمین ذخایر بزرگ نفت خام اثبات شده جهان را در اختیار دارد و پس از عربستان سعودی، دومین تولیدکننده بزرگ نفت در اوپک است. درآمدهای حاصل از صادرات نفت خام این کشور سهم چشمگیری در اقتصاد ملی داشته و حدود ۹۰ درصد از کل درآمدهای دولت عراق را در سال ۲۰۲۳ میلادی تشکیل می‌دهد.

درآمد نفتی عراق در فاصله سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۳ میلادی به دلیل کاهش قیمت نفت خام و تولید کمتر پس از کاهش تولید اوپک پلاس و اختلالات عرضه در شمال کشور، حدود ۲۲ درصد کاهش یافت.

پس از انتخابات پارلمانی در اکتبر ۲۰۲۱ میلادی، حدود یک سال طول کشید تا عراق یک دولت ائتلافی تشکیل دهد که منجر به تأخیرهای شدید در تصویب قوانین کلیدی و بودجه ملی و همچنین محدود شدن تأمین مالی پروژه‌های بزرگ انرژی شد.
 

اعتراض عراقی ها به قطعی برق

در آن زمان، صدها عراقی به قطعی‌های منظم برق و آب در سراسر کشور اعتراض کرده و در ژوئیه امسال، اعتراضات بیشتری به دلیل بحران انرژی جاری رخ داد.

در ماه اوت، عراق به دلیل افزایش تقاضای برق در مواجهه با دمای تا ۵۰ درجه سانتیگراد، خاموشی سراسری را تجربه کرد که منجر به خاموشی شبکه برق کشور شد.

برق یک روز بعد دوباره برقرار شد. قطعی‌های کوتاه مدت یک اتفاق روزمره رایج است، اما این قطعی‌ها اغلب در تابستان‌های گرم عراق چندین ساعت طول می‌کشد و ساکنان را به استفاده از ژنراتورهای دیزلی سوق می‌دهد.

بحران انرژی عراق با توجه به تولید بالای نفت و حضور گسترده شرکت‌های خارجی در این بخش، تا حدودی بهت‌آور است. این بحران ناشی از سال‌ها آشفتگی سیاسی و سوء مدیریت بخش نفت این کشور است، به طوری که از زمان حمله آمریکا به عراق در سال ۲۰۰۳ میلادی، سرمایه‌گذاری در شبکه ملی به شدت کاهش یافته است.

در طول دو دهه بی‌ثباتی سیاسی، فساد منجر به اختلاس در بودجه عمومی ویژه زیرساخت‌های انرژی عراق شده  و به بی‌توجهی منجر گردیده است.
 

وابسته به گاز ایران

 

عراق برای تأمین برق خود به شدت به واردات گاز از کشورهای دیگر متکی است و در سال ۲۰۲۳ میلادی، ۴۷ درصد از گاز مصرفی خود را از همسایه‌اش، ایران، وارد كرده بود. با این حال، تامین گاز ایران در سال‌های اخیر به دلیل تحریم‌های ایالات متحده علیه انرژی ایران، سوءمدیریت بخش انرژی و تنش‌های سیاسی میان دو کشور، غیرقابل اتكا بوده است.

اگرچه عراق به گاز دسترسی دارد، اما هرگز این صنعت را توسعه نداده، زیرا به جای سرمایه‌گذاری در جمع‌آوری گاز برای استفاده مجدد، گاز طبیعی تولید شده در پروژه‌های نفتی را می‌سوزاند. این اقدام نه تنها به آسیب زیست‌محیطی منجر می‌شود، بلکه از دست دادن یک منبع بالقوه ارزشمند را نیز به دنبال دارد.

در ماه مارس، دولت ترامپ، معافیت خرید برق ایران توسط عراق را که قبلاً مجاز بود، لغو کرد. این بدین معناست که عراق دیگر نمی‌تواند برق ایران را که حدود ۳ درصد از تأمین برق عراق را تشکیل می‌داد، خریداری کند.

با این حال، عراق هنوز می‌تواند گاز ایران را وارد کند، که به شدت به آن وابسته است. این وضعیت پس از چندین سال فشار ایالات متحده بر دولت عراق جهت تنوع بخشیدن به واردات انرژی خود و کاهش وابستگی به ایران صورت می‌گیرد.

برخی گمانه‌زنی می‌کنند که این شرایط می‌تواند یک حرکت مثبت باشد، زیرا در نهایت عراق را تشویق می‌کند تا در زیرساخت‌های انرژی خود که مدت‌ها نادیده گرفته شده بود، سرمایه‌گذاری بیشتری انجام دهد.

 بهنام بن طالب‌لو، عضو ارشد بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها در واشنگتن می گوید: عراق سرانجام استقلال انرژی خود را به دست خواهد آورد و اقتدار دولت مرکزی را که ایران مدت‌هاست با انرژی ارزان خود از آن سوءاستفاده کرده است، تقویت خواهد کرد.

 طالب‌لو افزود: بخش دشوار اکنون اطمینان از این وضعیت است که تهران نتواند به سوءاستفاده از فضای سیاسی بغداد ادامه داده و دولت جایگزین‌های انرژی قابل اعتمادی پیدا کند.
 

پروژه های برقی - گازی عراق

در حال حاضر چندین پروژه برای بهبود زیرساخت‌های انرژی عراق در حال توسعه است. در سال ۲۰۲۳، شرکت TotalEnergies  یک پروژه یکپارچه توسعه گاز ۲۷ میلیارد دلاری را تصویب کرد که هدف آن جمع‌آوری گازهای مازاد حاصل از عملیات نفتی عراق برای استفاده در نیروگاه‌ها است. این شرکت فرانسوی همچنین قصد دارد یک پارک خورشیدی ۱ تا ۱.۲۵ گیگاواتی در جنوب عراق بسازد.

در همین حال، در سال ۲۰۲۵ میلادی، شرکت زیمنس انرژی اعلام کرد که قصد دارد تا ۱۴ گیگاوات ظرفیت برق گازی را با استفاده از گاز عراق، از جمله گاز مشعل جمع‌آوری شده، توسعه دهد.

با این حال، شرایط كنونی بحران انرژی عراق را فوراً حل نمی‌کند، حتی اگر بتواند توسعه بلندمدت را تحریک نماید. در حال حاضر، ظرفیت شبکه برق عراق کمتر از ۲۸ گیگاوات است که برای کشوری با جمعیت ۴۶ میلیون نفر و اوج تقاضای حدود ۴۸ گیگاوات، بسیار اندك است.

سرمایه‌گذاری‌های بیشتری باید به سمت بهبود و گسترش شبکه انتقال کشور و همچنین سرمایه‌گذاری در پروژه‌های انرژی تجدیدپذیر هدایت شود تا از تنوع بیشتر منابع انرژی و افزایش امنیت انرژی در بلندمدت پشتیبانی شود.
 
 
نویسنده: فلیسیتی برادستاک
منبع: Oilprice.com
مترجم: محسن داوری

سه شنبه ۱۱ شهريور ۱۴۰۴ ساعت ۱۴:۲۴