چرا گرانی انرژی مصرف را کم نکرد؟

به گزارش میز نفت، ولی‌الله فاطمی اردکانی، فناور و کارشناس حوزه حکمرانی، در رویداد اکران مستند «لبه خاموشی» به بررسی ریشه‌های ناترازی انرژی پرداخت و بر نقش فناوری در اصلاح الگوی مصرف تأکید کرد.

به گفته او، بخش قابل توجهی از مشکلات موجود در حوزه انرژی به فاصله میان سیاست‌گذاری و زیرساخت‌های فناورانه بازمی‌گردد و سیاست‌های اقتصادی بدون ایجاد ابزارهای اجرایی مناسب، نمی‌توانند به نتیجه پایدار برسند.
 

تجربه هدفمندی یارانه‌ها و کارت سوخت

فاطمی اردکانی با اشاره به تجربه هدفمندی یارانه‌ها در دهه ۱۳۸۰ گفت که تمرکز بر اصلاح قیمت و پرداخت نقدی، اثر محدودی بر رفتار مصرف‌کنندگان داشت و کاهش مصرف نیز پایدار نماند.

او همچنین درباره کارت سوخت اظهار کرد که سهمیه‌بندی بدون اتصال کامل اطلاعات مصرف، خودرو و هویت مالک نمی‌تواند به‌تنهایی برای کنترل مصرف و مقابله با قاچاق کافی باشد.

این کارشناس حوزه حکمرانی، تجربه توسعه بانکداری الکترونیک را نمونه‌ای از نقش فناوری در تغییر رفتار عمومی دانست و گفت ایجاد بازخورد سریع و دسترسی آسان، از عوامل مهم پذیرش فناوری در جامعه بوده است.
 

طرح «مهان» برای مدیریت مصرف

فاطمی اردکانی در ادامه به طرح «مهان» اشاره کرد که بر پایه صرفه‌جویی و استفاده از ابزارهای فناورانه طراحی شده است.

در این مدل، میزان صرفه‌جویی مصرف‌کننده از طریق سامانه‌های هوشمند یا ثبت اطلاعات کنتور محاسبه و ارزش اقتصادی آن به مصرف‌کننده اختصاص داده می‌شود. هدف این روش، ایجاد ارتباط مستقیم میان کاهش مصرف و منفعت اقتصادی است.

او همچنین بر ارزشمندسازی صرفه‌جویی از طریق بازار انرژی تأکید کرد و معتقد است زمانی که صرفه‌جویی با قیمت واقعی انرژی ارزش‌گذاری شود، سرمایه‌گذاری برای تعویض تجهیزات پرمصرف و ارتقای بهره‌وری توجیه اقتصادی بیشتری پیدا می‌کند.
 

جایگزینی تجهیزات به جای افزایش قیمت

یکی از محورهای مورد تأکید این کارشناس، جایگزینی تجهیزات فرسوده با نمونه‌های کم‌مصرف است.بر اساس این دیدگاه، افزایش قیمت انرژی بدون فراهم کردن امکان دسترسی خانوارها به تجهیزات استاندارد می‌تواند فشار بیشتری بر مصرف‌کنندگان وارد کند. در مقابل، تجهیز خانوارها به بخاری، کولر و سایر وسایل کم‌مصرف می‌تواند زمینه کاهش مصرف را فراهم کند.

فاطمی اردکانی همچنین بر ایجاد مشوق برای تولیدکنندگان داخلی تأکید کرد تا تجهیزات سرمایشی و گرمایشی با رده انرژی بالاتر و قابلیت‌های هوشمند بیشتری تولید کنند.
 

مصرف انرژی و وضعیت دهک‌های درآمدی

او با استناد به برخی مطالعات و داده‌های مصرف، این دیدگاه را که مصرف بالاتر انرژی صرفاً ناشی از درآمد بیشتر خانوارهاست، به چالش کشید.

به گفته فاطمی اردکانی، فرسودگی تجهیزات، ضعف عایق‌بندی، نشتی شبکه‌های داخلی و نبود ابزارهای کنترلی می‌تواند از عوامل افزایش مصرف در خانوارهای کم‌درآمد نیز باشد.

بر همین اساس، افزایش تعرفه بدون فراهم کردن ابزارهای کاهش مصرف می‌تواند فشار بیشتری بر خانوارهای متوسط و کم‌درآمد وارد کند.
 

نسخه فناورانه برای مدیریت مصرف بنزین

این کارشناس در بخش دیگری از سخنان خود به مصرف بنزین پرداخت و استفاده از فناوری برای کاهش اصطکاک در فرآیند سوخت‌گیری را پیشنهاد کرد.

بر اساس این مدل، شناسایی خودرو از طریق پلاک و سامانه‌های هوشمند می‌تواند جایگزین بخشی از فرآیندهای فیزیکی فعلی شود و اعتبار مصرف سوخت به هویت خودرو اختصاص پیدا کند.

فاطمی اردکانی همچنین از امکان استفاده از سازوکارهای تسویه دوره‌ای و دیجیتال برای کاهش پرداخت مستقیم در جایگاه‌های سوخت سخن گفت.
 

هدف‌گذاری برای کاهش شدت انرژی

فاطمی اردکانی تصویب ماده ۴۷ قانون برنامه هفتم توسعه را یکی از نقاط عطف در مسیر قانونی شدن برخی الگوهای بهینه‌سازی انرژی دانست.

او با اشاره به ظرفیت بازار بهینه‌سازی و بورس انرژی، اعلام کرد در صورت اجرای کامل این الگو، امکان دستیابی به صرفه‌جویی قابل توجه در مصرف انرژی و کاهش شدت انرژی کشور وجود دارد.

بر اساس برآورد مطرح‌شده از سوی این کارشناس، هدف این الگو دستیابی به ۳۰ درصد صرفه‌جویی در کل مصرف انرژی کشور و معکوس کردن روند رشد شدت انرژی در یک بازه یک تا دو ساله است؛ هرچند تحقق این هدف به نحوه اجرا، تأمین مالی، زیرساخت‌های فناوری و سیاست‌گذاری وابسته خواهد بود.
منبع : تسنیم

يکشنبه ۵ مهر ۱۴۰۵ ساعت ۱۱:۴۴