به گزارش
میز نفت، فشار تازه دولت آمریکا برای محدود کردن تجارت کشورها با ایران، اینبار میتواند بازار گاز ترکیه را تحت تأثیر قرار دهد. بلومبرگ در گزارشی اعلام کرده است که اجرای تهدیدهای واشنگتن علیه شرکای تجاری تهران، آنکارا را با چالش جدی در تأمین بخشی از نیاز گازی خود مواجه خواهد کرد.
بر اساس آمار نهاد تنظیمگر انرژی ترکیه، ایران در سال گذشته حدود ۷.۷ میلیارد مترمکعب گاز طبیعی به این کشور صادر کرده که معادل حدود ۱۳ درصد از کل
واردات گاز ترکیه بوده است. ایران از این نظر پس از روسیه، جمهوری آذربایجان و آمریکا، چهارمین تأمینکننده گاز ترکیه محسوب میشود.
اهمیت این موضوع زمانی بیشتر میشود که ترکیه همزمان روابط اقتصادی و انرژی خود با ایران را حفظ کرده و تلاش دارد میان همکاری با تهران و روابط راهبردی با واشنگتن تعادل برقرار کند.
واشنگتن صادرات گاز ایران را هدف گرفته است
دولت آمریکا در چارچوب سیاست جدید خود برای افزایش فشار اقتصادی بر ایران، کشورهایی را که به تجارت با تهران ادامه دهند به مواجهه با تحریمها و مجازاتهای اقتصادی تهدید کرده است.
اسکات بسنت،
وزیر خزانهداری آمریکا، نیز اعلام کرده است که واشنگتن قصد دارد منابع درآمدی ایران را هدف قرار دهد و از کشورهای مختلف خواسته است روابط تجاری خود با تهران را کاهش دهند.
اجرای چنین سیاستی برای ترکیه ساده نخواهد بود؛ زیرا آنکارا علاوه بر روابط نزدیک با آمریکا و عضویت در ناتو، به منابع انرژی ایران و روسیه نیز وابستگی قابل توجهی دارد.
پایان قرارداد گاز ایران و ترکیه
قرارداد ۲۵ ساله خرید گاز ایران از ترکیه در پایان ژوئیه ۲۰۲۶ به پایان رسید، اما جریان گاز میان دو کشور متوقف نشد. بخشی از گازی که پس از پایان قرارداد دریافت شده، مربوط به گازهای جبرانی است؛ محمولههایی که هزینه آنها در دوره قرارداد پرداخت شده اما در زمان مقرر تحویل نشده بودند.
قرارداد پیشین ظرفیت انتقال حدود ۹.۵ میلیارد مترمکعب گاز در سال را داشت و دو طرف پیشتر درباره تمدید یا تنظیم توافق جدید مذاکراتی را دنبال کرده بودند. با آغاز جنگ، این روند متوقف شد.
با این حال، مقامهای ترکیه پیش از این تأکید کرده بودند که برای حفظ امنیت عرضه انرژی، همچنان به جریان گاز ایران نیاز دارند.
ترکیه چه جایگزینی برای گاز ایران دارد؟
آنکارا در صورت کاهش یا توقف صادرات گاز ایران، چند گزینه برای جبران کسری احتمالی در اختیار دارد. افزایش
واردات گاز طبیعی مایعشده یا LNG یکی از مهمترین این گزینههاست.
ترکیه طی سالهای اخیر ظرفیت
واردات LNG خود را افزایش داده و میتواند بخشی از نیاز خود را از بازار جهانی تأمین کند. با این حال، LNG در بسیاری از شرایط هزینه بیشتری نسبت به گاز خط لوله دارد و افزایش اتکا به بازارهای نقدی میتواند هزینه تأمین انرژی ترکیه را بالا ببرد.
افزایش تولید میدان گازی ساکاریا در دریای سیاه نیز گزینه دیگری است. ترکیه توسعه این میدان را برای کاهش وابستگی به واردات دنبال میکند، اما افزایش تولید داخلی نمیتواند در کوتاهمدت تمام گاز ازدسترفته ایران را جبران کند.
جمهوری آذربایجان نیز میتواند بخشی از نیاز آینده ترکیه را تأمین کند، اما بخشی از ظرفیت جدید این کشور از سال ۲۰۲۹ در دسترس قرار میگیرد؛ بنابراین در کوتاهمدت جایگزین کاملی برای گاز ایران نخواهد بود.
ذخایر گاز، ضربه کوتاهمدت را کم میکند
سطح بالای ذخایر گاز ترکیه میتواند در صورت ایجاد وقفه کوتاهمدت در صادرات ایران، بخشی از فشار را کاهش دهد. مقامهای انرژی ترکیه اعلام کردهاند که مخازن ذخیرهسازی گاز این کشور در وضعیت مناسبی قرار دارد.
با این حال، ذخایر گاز راهحلی دائمی برای حذف یک منبع وارداتی نیست. اگر محدودیت صادرات ایران طولانی شود، ترکیه ناچار خواهد بود همزمان واردات LNG را افزایش دهد، تولید داخلی را بالا ببرد و از ظرفیت منابع منطقهای استفاده کند.
تجارت تهران و آنکارا زیر فشار واشنگتن
فشار آمریکا تنها به
تجارت گاز محدود نمیشود. بر اساس گزارش بلومبرگ، ارزش تجارت ایران و ترکیه در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ حدود ۳.۱ میلیارد دلار بوده که نسبت به مدت مشابه سال قبل نزدیک به ۳ درصد کاهش داشته است.
تداوم سیاست تحریمی آمریکا میتواند سایر مبادلات اقتصادی دو کشور را نیز تحت تأثیر قرار دهد. ترکیه در سالهای گذشته تلاش کرده است ضمن حفظ مناسبات خود با آمریکا، روابط اقتصادی و انرژی با ایران و روسیه را نیز ادامه دهد.
اکنون افزایش فشار واشنگتن، آنکارا را در موقعیتی قرار داده که باید میان حفظ مسیرهای تأمین انرژی از ایران و کاهش ریسک تحریمهای آمریکا تصمیمگیری کند؛ تصمیمی که با توجه به سهم ۱۳ درصدی ایران در واردات گاز ترکیه، میتواند برای اقتصاد این کشور هزینهبر باشد.
از سوی دیگر، صادرات گاز به ترکیه برای ایران نیز اهمیت دارد؛ زیرا ترکیه یکی از مهمترین بازارهای منطقهای گاز ایران است و حفظ این بازار میتواند در شرایط تحریمی، اهمیت بیشتری برای درآمدهای صادراتی تهران پیدا کند.
منبع : تسنیم