صنعت تولید تجهیزات نیروگاهی در بحران
کمبود توربین گازی، مانع توسعه هوش مصنوعی
میز نفت - کمبود توربین گازی و افزایش مصرف برق مراکز داده، توسعه هوش مصنوعی را با چالش روبه‌رو کرده است. تحویل سفارش‌های جدید تا سال ۲۰۳۱ به تعویق افتاده است.
به گزارش میز نفت، توسعه مراکز داده هوش مصنوعی دیگر فقط به تراشه، سرمایه و زیرساخت پردازشی وابسته نیست. محدودیت تولید برق اکنون به یکی از موانع اصلی این صنعت تبدیل شده است. شرکت‌های فناوری برای توسعه مراکز داده به ظرفیت عظیم نیروگاهی نیاز دارند، اما سفارش توربین‌های گازی تا سال‌ها از ظرفیت تولید کارخانه‌ها فراتر رفته است. منبع گزارش: اویل‌پرایس
گلدمن‌ساکس پیش‌بینی می‌کند نیاز مراکز داده آمریکا به برق از ۳۱ گیگاوات در سال ۲۰۲۵ به ۴۱ گیگاوات در سال ۲۰۲۶ و ۶۶ گیگاوات در سال ۲۰۲۷ برسد.بر اساس همین برآورد، ظرفیت جدید مراکز داده در سال ۲۰۲۶ حدود ۱۳.۶ گیگاوات خواهد بود. این رقم در سال ۲۰۲۷ به ۳۶.۳ گیگاوات می‌رسد. ظرفیت افزوده‌شده در سال ۲۰۲۵ فقط ۸.۵ گیگاوات بوده است.
سهم مراکز داده از اوج مصرف برق تابستانی آمریکا نیز از ۴.۱ درصد در سال ۲۰۲۵ به ۸.۵ درصد در سال ۲۰۲۷ افزایش خواهد یافت. این ارقام از رشد سریع‌تر تقاضای برق نسبت به ظرفیت نیروگاه‌های جدید حکایت دارند. گزارش گلدمن‌ساکس
شرکت جی‌ای ورنووا، یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان توربین گازی جهان، اکنون سفارش‌هایی را می‌پذیرد با زمان تحویل تا سال ۲۰۳۱.مجموع سفارش‌ها و ظرفیت‌های رزروشده تجهیزات گازی این شرکت در سه‌ماهه دوم سال ۲۰۲۶ به ۱۱۶ گیگاوات رسید. این رقم سه ماه قبل ۱۰۰ گیگاوات و در پایان سال ۲۰۲۵ حدود ۸۳ گیگاوات بود.
جی‌ای ورنووا انتظار دارد تا پایان سال ۲۰۲۶ مجموع قراردادها و رزروهای خود را به دست‌کم ۱۲۵ گیگاوات برساند.
ظرفیت تولید فعلی این شرکت حدود ۲۰ گیگاوات در سال است. برنامه شرکت، افزایش تولید به ۲۴ گیگاوات در سال ۲۰۲۸ و حدود ۳۰ گیگاوات در سال ۲۰۳۰ است. بنابراین حتی افزایش ظرفیت کارخانه‌ها نیز پاسخگوی تقاضای فوری مراکز داده نخواهد بود. گزارش مالی جی‌ای ورنووا
بحران تأمین تجهیزات به جی‌ای ورنووا محدود نیست. زیمنس انرژی نیز ۶۹ گیگاوات سفارش معوق توربین گازی در اختیار دارد. زمان انتظار برای تحویل محصولات این شرکت به سه سال یا بیشتر رسیده است.
شرکت صنایع سنگین میتسوبیشی نیز سفارش ۳۵ گیگاوات توربین گازی بزرگ را ثبت کرده است. این رقم یک سال قبل ۲۳ گیگاوات بود. بخش مهمی از سفارش‌های جدید میتسوبیشی میان سال‌های ۲۰۲۸ تا ۲۰۳۰ تحویل خواهد شد.
جمع ارقام اعلامی سه شرکت به ۲۲۰ گیگاوات می‌رسد. بااین‌حال، همه این ظرفیت سفارش قطعی نیست. از مجموع ۱۱۶ گیگاوات اعلامی جی‌ای ورنووا، فقط ۵۳ گیگاوات قرارداد قطعی است و ۶۳ گیگاوات دیگر به رزرو ظرفیت تولید اختصاص دارد.
سفارش ۶۹ گیگاواتی زیمنس شامل قراردادهای قطعی است. رقم ۳۵ گیگاواتی میتسوبیشی نیز فقط توربین‌های بزرگ این شرکت را پوشش می‌دهد. بنابراین جمع مستقیم این ارقام، بدون توجه به تفاوت نوع قراردادها، تصویر کاملاً دقیقی ارائه نمی‌کند.
سفارش جهانی توربین گازی در سه‌ماهه دوم سال به رکورد ۳۸ گیگاوات رسید. این رقم نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۷۱ درصد افزایش داشت. آمریکا حدود نیمی از سفارش‌های جدید را به خود اختصاص داد.
برآورد مؤسسه وودمکنزی نشان می‌دهد ظرفیت تولید جهانی توربین گازی حدود ۶۰ تا ۷۰ گیگاوات در سال است. در مقابل، حجم سفارش‌ها به حدود ۱۱۰ گیگاوات رسیده است.
حتی کل تولید سالانه جی‌ای ورنووا نیز پاسخگوی افزایش ۳۶.۳ گیگاواتی ظرفیت مراکز داده آمریکا در سال ۲۰۲۷ نیست. بخش بزرگی از تولید این شرکت نیز از قبل به نیروگاه‌ها، پروژه‌های آب‌شیرین‌کن، صنایع و جایگزینی واحدهای زغال‌سنگ اختصاص یافته است.
فقط حدود یک‌پنجم ظرفیت قراردادهای این شرکت مستقیماً به مراکز داده مربوط می‌شود.
مشکل بازار فقط کمبود خط تولید نیست. ساخت توربین‌های گازی به قطعات تخصصی، پره‌های مقاوم در برابر دمای بالا، ریخته‌گری پیشرفته و نیروی انسانی ماهر نیاز دارد.
پره‌ها و قطعات بخش داغ توربین باید در دمای حدود هزار درجه فعالیت کنند. تعداد کارخانه‌های دارای توان تولید این تجهیزات محدود است. کمبود جوشکار، ماشین‌کار و پیمانکار متخصص نیز روند ساخت و نصب را کند کرده است. زمان مورد نیاز برای احداث نیروگاه سیکل ترکیبی از حدود ۳.۵ سال در سال ۲۰۲۳ به حدود پنج سال افزایش یافته است. در بعضی پروژه‌های بزرگ، این زمان به هفت سال می‌رسد.
پیامد کمبود ظرفیت نیروگاهی در بازار برق آمریکا نیز آشکار شده است. در حراج ظرفیت شبکه برق «پی‌جی‌ام» برای دوره ۲۰۲۸ تا ۲۰۲۹، قیمت به سقف ۳۲۵ دلار برای هر مگاوات در روز رسید.
باوجود ثبت بالاترین قیمت مجاز، این شبکه همچنان ۶۸۳۱ مگاوات کمتر از ظرفیت لازم برای حفظ پایداری برق تأمین کرد.
ظرفیت جدید نیروگاهی و افزایش توان واحدهای موجود نیز فقط ۵۲۵ مگاوات بود. این رقم فاصله معناداری با نیاز واقعی شبکه برق دارد.
پی‌جی‌ام برای جبران کمبود، برنامه ویژه خرید ظرفیت جدید را پیشنهاد داده است. بااین‌حال، محدودیت تولید توربین و زمان طولانی احداث نیروگاه، اجرای سریع این برنامه را دشوار می‌کند. گزارش رسمی پی‌جی‌ام
افزایش تقاضا، قیمت ساخت نیروگاه را نیز بالا برده است. هزینه متوسط پروژه‌های سیکل ترکیبی از کمتر از ۱۵۰۰ دلار برای هر کیلووات در سال ۲۰۲۳ به ۲۱۵۷ دلار در سال گذشته رسیده است.
پروژه‌های برنامه‌ریزی‌شده برای سال‌های ۲۰۳۰ و ۲۰۳۱ معمولاً هزینه‌ای بیش از ۲۰۰۰ دلار برای هر کیلووات دارند. وودمکنزی پیش‌بینی می‌کند قیمت توربین گازی تا پایان سال ۲۰۲۷ به حدود ۶۰۰ دلار برای هر کیلووات برسد. این رقم نسبت به سال ۲۰۱۹ حدود ۱۹۵ درصد افزایش نشان می‌دهد.
اما مشکل اصلی، گرانی گاز نیست. قیمت گاز در مرکز هنری‌هاب آمریکا در میانه ماه اوت حدود ۲.۷۹ دلار به ازای هر میلیون واحد حرارتی بریتانیا بوده است. میانگین قیمت گاز در سال ۲۰۲۶ نیز حدود ۳.۳۱ دلار برآورد می‌شود. بنابراین گلوگاه اصلی در کارخانه‌ها، قطعات تخصصی و ظرفیت ساخت توربین قرار دارد؛ نه در دسترسی به سوخت.
هم‌زمان، درباره واقعی بودن همه تقاضای ثبت‌شده نیز تردید وجود دارد. شرکت اکسِلون برآورد خود از بار احتمالی مراکز داده را از حدود ۱۸ گیگاوات به ۱۱ گیگاوات کاهش داده است.
مجموع درخواست‌های اتصال در این شرکت نیز طی یک فصل از حدود ۴۳ گیگاوات به ۲۵ گیگاوات رسید. فقط حدود چهار گیگاوات از پروژه‌ها قرارداد انتقال برق و تضمین مالی معتبر دارند.
در تگزاس نیز حجم درخواست‌های اتصال به شبکه برق به حدود ۴۷۴ گیگاوات رسید. حدود ۹۰ درصد این درخواست‌ها به مراکز داده مربوط بود. این رقم بیش از پنج برابر رکورد اوج مصرف برق ایالت است.
مقام‌های تگزاس بررسی مجدد پروژه‌ها را آغاز کرده‌اند. برآورد بلومبرگ‌ان‌ای‌اف نشان می‌دهد نزدیک به ۵۰ گیگاوات ظرفیت ممکن است با تأخیر روبه‌رو شود.
گلدمن‌ساکس نیز پیش‌بینی می‌کند فقط ۵۰ تا ۶۰ درصد ظرفیت برنامه‌ریزی‌شده مراکز داده طی یک تا دو سال آینده به‌موقع وارد مدار شود.
در کوتاه‌مدت، بخشی از کمبود برق مراکز داده با موتورهای گازی، سلول‌های سوختی و افزایش فعالیت نیروگاه‌های موجود جبران خواهد شد. بعضی نیروگاه‌های زغال‌سنگ نیز احتمالاً بیشتر از برنامه قبلی فعال می‌مانند.
اما این راهکارها تمام شکاف میان عرضه و تقاضا را پر نمی‌کنند. بخشی از پروژه‌های هوش مصنوعی ناچار به تعویق خواهند افتاد و بعضی پروژه‌ها نیز از برنامه اجرا حذف می‌شوند.
واقعیت بازار روشن است؛ توسعه هوش مصنوعی فقط به پردازنده و سرمایه نیاز ندارد. بدون توربین، نیروگاه و برق پایدار، بزرگ‌ترین مراکز داده جهان نیز روی کاغذ باقی می‌مانند.
مصرف برق هوش مصنوعی دو برابر می‌شود
گلدمن‌ساکس پیش‌بینی می‌کند نیاز مراکز داده آمریکا به برق از ۳۱ گیگاوات در سال ۲۰۲۵ به ۴۱ گیگاوات در سال ۲۰۲۶ و ۶۶ گیگاوات در سال ۲۰۲۷ برسد.بر اساس همین برآورد، ظرفیت جدید مراکز داده در سال ۲۰۲۶ حدود ۱۳.۶ گیگاوات خواهد بود. این رقم در سال ۲۰۲۷ به ۳۶.۳ گیگاوات می‌رسد. ظرفیت افزوده‌شده در سال ۲۰۲۵ فقط ۸.۵ گیگاوات بوده است.
سهم مراکز داده از اوج مصرف برق تابستانی آمریکا نیز از ۴.۱ درصد در سال ۲۰۲۵ به ۸.۵ درصد در سال ۲۰۲۷ افزایش خواهد یافت. این ارقام از رشد سریع‌تر تقاضای برق نسبت به ظرفیت نیروگاه‌های جدید حکایت دارند. گزارش گلدمن‌ساکس
سفارش توربین گازی تا سال ۲۰۳۱
شرکت جی‌ای ورنووا، یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان توربین گازی جهان، اکنون سفارش‌هایی را می‌پذیرد با زمان تحویل تا سال ۲۰۳۱.مجموع سفارش‌ها و ظرفیت‌های رزروشده تجهیزات گازی این شرکت در سه‌ماهه دوم سال ۲۰۲۶ به ۱۱۶ گیگاوات رسید. این رقم سه ماه قبل ۱۰۰ گیگاوات و در پایان سال ۲۰۲۵ حدود ۸۳ گیگاوات بود.
جی‌ای ورنووا انتظار دارد تا پایان سال ۲۰۲۶ مجموع قراردادها و رزروهای خود را به دست‌کم ۱۲۵ گیگاوات برساند.
ظرفیت تولید فعلی این شرکت حدود ۲۰ گیگاوات در سال است. برنامه شرکت، افزایش تولید به ۲۴ گیگاوات در سال ۲۰۲۸ و حدود ۳۰ گیگاوات در سال ۲۰۳۰ است. بنابراین حتی افزایش ظرفیت کارخانه‌ها نیز پاسخگوی تقاضای فوری مراکز داده نخواهد بود. گزارش مالی جی‌ای ورنووا
صف طولانی زیمنس و میتسوبیشی
بحران تأمین تجهیزات به جی‌ای ورنووا محدود نیست. زیمنس انرژی نیز ۶۹ گیگاوات سفارش معوق توربین گازی در اختیار دارد. زمان انتظار برای تحویل محصولات این شرکت به سه سال یا بیشتر رسیده است.
شرکت صنایع سنگین میتسوبیشی نیز سفارش ۳۵ گیگاوات توربین گازی بزرگ را ثبت کرده است. این رقم یک سال قبل ۲۳ گیگاوات بود. بخش مهمی از سفارش‌های جدید میتسوبیشی میان سال‌های ۲۰۲۸ تا ۲۰۳۰ تحویل خواهد شد.
جمع ارقام اعلامی سه شرکت به ۲۲۰ گیگاوات می‌رسد. بااین‌حال، همه این ظرفیت سفارش قطعی نیست. از مجموع ۱۱۶ گیگاوات اعلامی جی‌ای ورنووا، فقط ۵۳ گیگاوات قرارداد قطعی است و ۶۳ گیگاوات دیگر به رزرو ظرفیت تولید اختصاص دارد.
سفارش ۶۹ گیگاواتی زیمنس شامل قراردادهای قطعی است. رقم ۳۵ گیگاواتی میتسوبیشی نیز فقط توربین‌های بزرگ این شرکت را پوشش می‌دهد. بنابراین جمع مستقیم این ارقام، بدون توجه به تفاوت نوع قراردادها، تصویر کاملاً دقیقی ارائه نمی‌کند.
ظرفیت تولید توربین کمتر از تقاضا
سفارش جهانی توربین گازی در سه‌ماهه دوم سال به رکورد ۳۸ گیگاوات رسید. این رقم نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۷۱ درصد افزایش داشت. آمریکا حدود نیمی از سفارش‌های جدید را به خود اختصاص داد.
برآورد مؤسسه وودمکنزی نشان می‌دهد ظرفیت تولید جهانی توربین گازی حدود ۶۰ تا ۷۰ گیگاوات در سال است. در مقابل، حجم سفارش‌ها به حدود ۱۱۰ گیگاوات رسیده است.
حتی کل تولید سالانه جی‌ای ورنووا نیز پاسخگوی افزایش ۳۶.۳ گیگاواتی ظرفیت مراکز داده آمریکا در سال ۲۰۲۷ نیست. بخش بزرگی از تولید این شرکت نیز از قبل به نیروگاه‌ها، پروژه‌های آب‌شیرین‌کن، صنایع و جایگزینی واحدهای زغال‌سنگ اختصاص یافته است.
فقط حدود یک‌پنجم ظرفیت قراردادهای این شرکت مستقیماً به مراکز داده مربوط می‌شود.
قطعه و نیروی متخصص کمیاب شد
مشکل بازار فقط کمبود خط تولید نیست. ساخت توربین‌های گازی به قطعات تخصصی، پره‌های مقاوم در برابر دمای بالا، ریخته‌گری پیشرفته و نیروی انسانی ماهر نیاز دارد.
پره‌ها و قطعات بخش داغ توربین باید در دمای حدود هزار درجه فعالیت کنند. تعداد کارخانه‌های دارای توان تولید این تجهیزات محدود است. کمبود جوشکار، ماشین‌کار و پیمانکار متخصص نیز روند ساخت و نصب را کند کرده است. زمان مورد نیاز برای احداث نیروگاه سیکل ترکیبی از حدود ۳.۵ سال در سال ۲۰۲۳ به حدود پنج سال افزایش یافته است. در بعضی پروژه‌های بزرگ، این زمان به هفت سال می‌رسد.
بحران برق در بزرگ‌ترین بازار آمریکا
پیامد کمبود ظرفیت نیروگاهی در بازار برق آمریکا نیز آشکار شده است. در حراج ظرفیت شبکه برق «پی‌جی‌ام» برای دوره ۲۰۲۸ تا ۲۰۲۹، قیمت به سقف ۳۲۵ دلار برای هر مگاوات در روز رسید.
باوجود ثبت بالاترین قیمت مجاز، این شبکه همچنان ۶۸۳۱ مگاوات کمتر از ظرفیت لازم برای حفظ پایداری برق تأمین کرد.
ظرفیت جدید نیروگاهی و افزایش توان واحدهای موجود نیز فقط ۵۲۵ مگاوات بود. این رقم فاصله معناداری با نیاز واقعی شبکه برق دارد.
پی‌جی‌ام برای جبران کمبود، برنامه ویژه خرید ظرفیت جدید را پیشنهاد داده است. بااین‌حال، محدودیت تولید توربین و زمان طولانی احداث نیروگاه، اجرای سریع این برنامه را دشوار می‌کند. گزارش رسمی پی‌جی‌ام
جهش قیمت توربین گازی
افزایش تقاضا، قیمت ساخت نیروگاه را نیز بالا برده است. هزینه متوسط پروژه‌های سیکل ترکیبی از کمتر از ۱۵۰۰ دلار برای هر کیلووات در سال ۲۰۲۳ به ۲۱۵۷ دلار در سال گذشته رسیده است.
پروژه‌های برنامه‌ریزی‌شده برای سال‌های ۲۰۳۰ و ۲۰۳۱ معمولاً هزینه‌ای بیش از ۲۰۰۰ دلار برای هر کیلووات دارند. وودمکنزی پیش‌بینی می‌کند قیمت توربین گازی تا پایان سال ۲۰۲۷ به حدود ۶۰۰ دلار برای هر کیلووات برسد. این رقم نسبت به سال ۲۰۱۹ حدود ۱۹۵ درصد افزایش نشان می‌دهد.
اما مشکل اصلی، گرانی گاز نیست. قیمت گاز در مرکز هنری‌هاب آمریکا در میانه ماه اوت حدود ۲.۷۹ دلار به ازای هر میلیون واحد حرارتی بریتانیا بوده است. میانگین قیمت گاز در سال ۲۰۲۶ نیز حدود ۳.۳۱ دلار برآورد می‌شود. بنابراین گلوگاه اصلی در کارخانه‌ها، قطعات تخصصی و ظرفیت ساخت توربین قرار دارد؛ نه در دسترسی به سوخت.
پروژه‌های کاغذی زیر ذره‌بین
هم‌زمان، درباره واقعی بودن همه تقاضای ثبت‌شده نیز تردید وجود دارد. شرکت اکسِلون برآورد خود از بار احتمالی مراکز داده را از حدود ۱۸ گیگاوات به ۱۱ گیگاوات کاهش داده است.
مجموع درخواست‌های اتصال در این شرکت نیز طی یک فصل از حدود ۴۳ گیگاوات به ۲۵ گیگاوات رسید. فقط حدود چهار گیگاوات از پروژه‌ها قرارداد انتقال برق و تضمین مالی معتبر دارند.
در تگزاس نیز حجم درخواست‌های اتصال به شبکه برق به حدود ۴۷۴ گیگاوات رسید. حدود ۹۰ درصد این درخواست‌ها به مراکز داده مربوط بود. این رقم بیش از پنج برابر رکورد اوج مصرف برق ایالت است.
مقام‌های تگزاس بررسی مجدد پروژه‌ها را آغاز کرده‌اند. برآورد بلومبرگ‌ان‌ای‌اف نشان می‌دهد نزدیک به ۵۰ گیگاوات ظرفیت ممکن است با تأخیر روبه‌رو شود.
گلدمن‌ساکس نیز پیش‌بینی می‌کند فقط ۵۰ تا ۶۰ درصد ظرفیت برنامه‌ریزی‌شده مراکز داده طی یک تا دو سال آینده به‌موقع وارد مدار شود.
هوش مصنوعی پشت سد برق
در کوتاه‌مدت، بخشی از کمبود برق مراکز داده با موتورهای گازی، سلول‌های سوختی و افزایش فعالیت نیروگاه‌های موجود جبران خواهد شد. بعضی نیروگاه‌های زغال‌سنگ نیز احتمالاً بیشتر از برنامه قبلی فعال می‌مانند.
اما این راهکارها تمام شکاف میان عرضه و تقاضا را پر نمی‌کنند. بخشی از پروژه‌های هوش مصنوعی ناچار به تعویق خواهند افتاد و بعضی پروژه‌ها نیز از برنامه اجرا حذف می‌شوند.
واقعیت بازار روشن است؛ توسعه هوش مصنوعی فقط به پردازنده و سرمایه نیاز ندارد. بدون توربین، نیروگاه و برق پایدار، بزرگ‌ترین مراکز داده جهان نیز روی کاغذ باقی می‌مانند.
دوشنبه ۲ شهريور ۱۴۰۵ ساعت ۱۶:۴۸
کد مطلب: 49855