داستان انتخاب مقر دائمی اوپک

به گزارش میز نفت، فؤاد روحانی، اولین دبیرکل اوپک و تنها ایرانی که این سمت را داشته است، شاهد روزهایی بود که هر تصمیم می‌توانست مسیر آینده سازمان نوپای نفتی را رقم بزند. در کتاب خاطرات خود، او از روزهای حساس تأسیس اوپک و انتخاب مقر دائمی آن روایت می‌کند:


وقتی اوپک تازه متولد شده بود، بیش از آن‌که یک سازمان جاافتاده باشد، شبیه نهالی حساس بود که هر تصمیم اشتباه می‌توانست ریشه‌اش را سست کند. پس از تأسیس در بغداد، نه هویت اداری روشنی داشتیم و نه مکانی که بتواند «خانه» دائمی این سازمان نوپا باشد. مدتی در ژنو مستقر شدیم؛ انتخابی موقت، محتاطانه و تا حدی محافظه‌کارانه.

خیلی زود روشن شد که ژنو، با تمام اعتبار بین‌المللی‌اش، برای اوپک انتخاب ایده‌آلی نیست. فضای سیاسی این شهر بیش از حد به شرکت‌های بزرگ نفتی و نهادهای غربی نزدیک بود و برخی اعضا احساس می‌کردند که اوپک، پیش از آن‌که صدای مستقل تولیدکنندگان باشد، در حاشیه ساختارهای موجود حل می‌شود.

علاوه بر این، سوئیس حاضر نشد به اوپک مصونیت و امتیازات کامل یک سازمان بین‌المللی مستقل بدهد، چرا که این سازمان را نهادی «سیاسی–اقتصادی مناقشه‌برانگیز» می‌دانست که مستقیماً منافع شرکت‌های بزرگ نفتی و برخی دولت‌های غربی را به چالش می‌کشید.

بحث انتخاب مقر، به یکی از حساس‌ترین موضوعات جلسات داخلی تبدیل شد. هر کشور با وسواس خاص خود نگاه می‌کرد: آیا مقر باید در کشوری تولیدکننده باشد یا بی‌طرف؟ آیا نزدیکی به قدرت‌های بزرگ مزیت است یا تهدید؟ و از همه مهم‌تر، آیا این انتخاب پیام سیاسی ناخواسته‌ای به جهان مخابره می‌کند؟

سرانجام، پس از ماه‌ها گفت‌وگو، ملاحظات فنی، سیاسی و حتی روانی، وین انتخاب شد. این تصمیم فقط جابه‌جایی یک دفتر نبود؛ اعلام بلوغ اوپک بود. سازمان می‌خواست نشان دهد حرفه‌ای، پایدار و مستقل است؛ نه واکنشی و نه احساسی.

وقتی اولین روز وارد ساختمان مقر در وین شدیم، حس شد که اوپک بالاخره «جایی ایستاده» است. داشتن یک خانه دائمی، به سازمان اعتمادبه‌نفس و انسجام داد که بدون آن، شاید اوپک هرگز به بازیگری اثرگذار در سیاست جهانی انرژی تبدیل نمی‌شد.

دوشنبه ۱۳ بهمن ۱۴۰۴ ساعت ۱۲:۳۰