به گزارش
میز نفت ، در حدود ۱۰۰ کیلومتری شرق باکو، پایتخت
آذربایجان، میدان نفتی آذری-چراغ-گونشل در آبهای عمیق، بزرگترین میدان نفتی در بخش آذربایجانی حوزه دریای خزر قرار دارد. این میدان که توسط شرکت بریتیش پترولیوم اداره میشود، مستقیماً به خط لوله باکو-تفلیس-جیحان (BTC) متصل میشود.
در جنوب باکو، در پایانه سنگچال، نفت پیش از صادرات ذخیره میشوند.براساس گزارش شرکت
بریتیش پترولیوم، حدود ۱۰۶ میلیون بشکه نفت و میعانات گازی در نیمه اول امسال، عمدتاً از طریق خط لوله باکو-تفلیس-جیحان، از این پایانه ترانزیت شده است.
از آنجا، نفت از خاك آذربایجان و
گرجستان عبور میکند، وارد ترکیه میشود و در نهایت به بندر جیحان ترکیه در دریای مدیترانه میرسد.
همانطور که نویسندگان جیمز ماریوت و میکا مینیو-پالوئلو در کتاب «جاده نفت: سفرهایی از دریای خزر تا شهر لندن» (۲۰۱۲) توضیح میدهند، نفت از دو مسیر اصلی از جیحان عبور میکند: یکی به بندر میگیا در ایتالیا از طریق جزایر یونان و دیگری به سمت جنوب در امتداد ساحل لوانتین تا کانال سوئز.
خط لوله ای برای نسلکشی
در ادامه این مسیر، نفت و گاز آذری ها به صورت غیرقابل توضیحی راه خود را برای تأمین مالی جنگ نسلکشانه دولت اشغالگر اسرائیل علیه غزه پیدا میکنند. سود حاصل از آن، بانکداران شهر لندن و سهامداران بریتیش پترولیوم را ثروتمند میکند و همه برنده میشوند به جز فلسطینیها.
خط لوله باکو-تفلیس-جیحان که تقریباً ۱۸۰۰ مایل امتداد دارد، شریان اصلی تامین انرژی برای دولت اشغالگر است. این خط لوله حدود ۴۰ درصد از نیازهای نفت خام تلآویو را تأمین میکند، در حالی که اسرائیل در بین واردکنندگان نفت آذربایجان در رتبه ششم قرار دارد. غول انرژی دولتی آذربایجان، سوكار، یکی از شرکای کلیدی انرژی اسرائیل، بزرگترین سرمایهگذار خارجی ترکیه نیز هست.
بنیاد قانونی خط لوله باکو-تفلیس-جیحان بر دو توافقنامه کلیدی استوار است. مهمترین این دو توافقنامه، توافقنامههای دولت میزبان است که بین کنسرسیوم BTC متعلق به بریتیش پترولیوم و هر کشور ترانزیت امضا شده است. این قراردادها اساساً حاکمیت ملی را نادیده میگیرند.
حتی پس از زلزلههای ویرانگری که در سال ۲۰۲۳ میلادی جنوب شرقی ترکیه را لرزاند، این شرکت بریتیش پترولیوم بود که برای ترمینال جیحان در آدانا، جایی که نفت آذربایجان حمل میشود، وضعیت اضطراری اعلام کرد. این وضعیت عملاً صادرات نفت را بر امدادرسانی محلی جهت بلایای طبیعی اولویت داد.
شبکه جهانی فروش نفت برای جنگ
با این حال، تمرکز صرف بر آذربایجان و خط لوله باکو-تفلیس-جیحان تصویر بزرگتر را مبهم میکند: دولت اشغالگر صهیونیستی در تجارت جهانی انرژی، چه به عنوان واردکننده و چه به عنوان صادرکننده، ریشه دوانده است.
شرکتهای نفتی متعلق به سرمایهگذاران و بخش خصوصی در این بخش، متحد هستند. براساس گزارش سال گذشته Oil Change International، این شرکتها در مجموع ۶۶ درصد از نفت اسرائیل را تأمین میکنند که ۳۵ درصد از این عدد از سوی شش شرکت بزرگ نفتی بینالمللی بریتیش پترولیوم، شورون ، انی، اكسون موبیل، شل و توتال انرژیز در فاصله اکتبر ۲۰۲۳ تا ژوئیه ۲۰۲۴ میلادی تأمین شده است.
در همین مدت، قزاقستان ۲۲ درصد از نفت خام اسرائیل را تأمین کرد.
کشورهای آفریقایی - به ویژه گابن، نیجریه و کنگو - ۳۷ درصد از آن را تأمین کردند. حتی برزیل، تحت ریاست جمهوری لوئیز ایناسیو لولا دا سیلوا (منتقد سرسخت تل آویو) به ارسال محمولههای نفتی در طول سال ۲۰۲۴ میلادی ادامه داد.
در ماه مه 2025 میلادی، اتحادیههای کارگران نفت برزیل در نامهای مشترک به رئیس جمهور فاش کردند که از ابتدای سال جاری تاكنون ۲.۷ میلیون بشکه نفت خام به اسرائیل صادر شده است.
اسرائیل همچنین فرآوردههای نفتی تصفیهشدهای را که برای اشغال نظامی خود در سراسر فلسطین، لبنان و سوریه حیاتی هستند، وارد میکند. کشورهای مدیترانهای نظیر قبرس، ایتالیا، یونان و آلبانی همگی سوخت، گازوئیل و نفتا به این رژیم ارسال کردهاند.
علاوه بر این، قبرس خدمات حمل و نقل را نیز به این رژیم ارائه داده است. در همین حال، صادرات محموله های شركت روسی وكیوم نفت گاز به پالایشگاههای حیفا همچنان جریان دارد.
یکی دیگر از منابع اصلی، نفت خام CPC Blend قزاقستان است که از طریق بندر نووروسیسک روسیه در دریای سیاه به تل آویو صادر میشود.
براساس گزارش آژانس بینالمللی انرژی، با وجود تغییر به سمت گاز طبیعی، زغال سنگ همچنان 12.7 درصد از تأمین انرژی تل آویو را در سال 2023 میلادی تشکیل داده و تأمینکنندگان اصلی آن کشورهای بریکس هستند. کلمبیا 50 تا 60 درصد زغال سنگ مصرفی این رژیم را تأمین میکند.
روسیه و آفریقای جنوبی نیز با وجود محکومیت تل آویو در پرونده نسلکشی اسرائیل در دیوان بینالمللی دادگستری (ICJ) در رتبههای بعدی قرار دارند. ایالات متحده و چین نیز در این فهرست قرار دارند.
کشورهای عرب و مسلمان نیز از این قاعده مستثنی نیستند. پس از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ میلادی، كارتل اوپک به رهبری عربستان سعودی درخواستهای ایران برای تحریم نفتی اسراییل را رد کرد.
تلآویو همچنان از طریق خط لوله سومد (سوئز-مدیترانه) که نفت را از عربستان سعودی، امارات متحده عربی، عراق و مصر منتقل میکند، جریان نفت خام متوسط اما ثابتی دریافت میکند. در سال ۲۰۲۰ میلادی، شرکت خط لوله اروپا-آسیا اسرائیل یک قرارداد حمل و نقل با شرکت اماراتی RED Land Bridge Ltd. امضا کرد که روابط بین کشورهای خلیج فارس و تلآویو را تعمیق میبخشد.
توسعه لویاتان و خیانت اعراب
نكته قابل توجه اینست كه اسرائیل با داشتن ذخایر فراساحلی گاز طبیعی یک دارنده منابع انرژی محسوب می شود. در آگوست 2025 میلادی، مصر یک قرارداد هنگفت گازی 35 میلیارد دلاری با تل آویو امضا کرد که واردات گاز خود را از میدانهای دریایی لویاتان تقریباً سه برابر کرد كه بزرگترین قرارداد صادراتی در «تاریخ» اسرائیل محسوب می شود. شرکت اسرائیلی نیومد انرژی پیشبینی میکند که تا سال 2040 میلادی، 130 میلیارد متر مکعب گاز به مصر صادر کند.
صادرات گاز طبیعی به مصر و اردن، با وجود محکومیتهای لفظی رهبران عرب، در سال 2024 میلادی، 13.4 درصد افزایش یافت. الی کوهن، وزیر انرژی، این ارقام را ستوده و ادعا کرد که آنها ثابت میکنند بخش انرژی اسرائیل یک «دارایی استراتژیک» و کلید «ثبات منطقهای» است.
رویترز همچنین خاطرنشان کرد که اسرائیل خود را به عنوان یک قطب انرژی منطقهای معرفی كرده و متعهد به تأمین گاز طبیعی به اروپا شده که از زمان حمله به اوکراین، در حال تنوع بخشیدن به منابع وارداتی خود از روسیه بوده است.
سال گذشته، میدان لویاتان ۱۱.۳۳ میلیارد متر مکعب گاز تولید کرد که ۲۸۲ میلیون دلار درآمد داشت. میدان تامار در همان نزدیکی، از ۱۰.۰۹ میلیارد متر مکعب برداشت سالانه، ۲۳۲ میلیون دلار درآمد داشت. کل تولید گاز ۸.۳ درصد افزایش یافت و حق امتیاز آن تقریباً ۱۱ درصد افزایش یافت و به ۷۰۴.۵ میلیون دلار رسید. پیشبینی میشود درآمد دولت از گاز امسال به ۱.۴ میلیارد دلار برسد و ظرف چند سال دو برابر شود.
تحریمهای نمایشی
در ۲۱ آگوست، رویترز گزارش داد که ترکیه به مقامات بندری خود اطلاع داده است که کشتیهای مرتبط با اسرائیل از پهلوگیری منع خواهند شد. این الزام جدید تأکید میکند که نامههای ضمانتنامه، باید عدم وجود روابط با اسرائیل یا محموله نظامی در کشتی را تأیید کنند.
آنکارا ادعا میکند که تجارت با اسرائیل را پس از ۷ اکتبر متوقف کرده است. اما واقعیت چیز دیگری میگوید. تانکرها اغلب سیستمهای ردیابی خود را در شرق مدیترانه غیرفعال میکنند، وانمود می نمایند که مقصدشان مصر یا جای دیگری است و تحویلها را از طریق تاجران کشورهای ثالث انجام میدهند.
کانال تلگرامی روسی Dva Mayora در سال ۲۰۲۵ میلادی، نفتکشهای یونانی Seavigour و Kimolos را به دلیل دست داشتن در این مسیرهای مخفی افشا کرد. تا ۲۲ آگوست، نفتکش Nissos Antimilos با پرچم جزایر مارشال در ۱۹۰ کیلومتری غرب حیفا، به تازگی از بندر جیحان خارج شده و منتظر یک نفتکش اسرائیلی برای انتقال به خارج از کشور بود.
به نظر میرسد کشورهای عربی و با اکثریت مسلمان، خشم نمایشی را بر اقدام اساسی ترجیح میدهند. بدین ترتیب دورویی آنها تضمین میکند که در حالی که تل آویو بر غزه بمب میریزد، نفت مورد نیاز ماشین جنگی آن بدون وقفه تحویل گردد.
نویسنده: ارمان چیتا
منبع: www. thecradle.co
مترجم: محسن داوری